Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Πες το με ποίηση (126ο): «Πρόσωπο»…

 

-(Γιατί η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε,
αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσωπό μας).
(Μ. Αναγνωστάκης)

 

-«Με κούρασε πολύ το πρόσωπο του κόσμου.
Κι εσύ να είσαι ένα ποτήρι
στο πάνω πάνω ράφι
που δεν φτάνω.»
(Κική Δημουλά, Βαθεία αύλαξ, απόσπασμα)

 

-Γιάννης Ρίτσος, «Ένα πρόσωπο»

«Είναι ένα πρόσωπο φωτεινό, σιωπηλό, καταμόναχο
σαν ολόκληρη μοναξιά, σαν ολόκληρη νίκη
πάνω στη μοναξιά. Αυτό το πρόσωπο
σε κοιτάζει ανάμεσα από δυο στήλες ασάλευτο νερό.
Και δεν γνωρίζεις ποιο απ΄ τα δύο πείθει
Περισσότερο.»
(Γ. Ρίτσος, Ποίηση, τ. Β’, Κέδρος)

 

 

-Τόλης Νικηφόρου, «Φόρεσε η απουσία το κενό της πρόσωπο»

«φόρεσε η απουσία το κενό της πρόσωπο
και χώθηκε απαρατήρητη στο πλήθος

με δύο α και ένα ου
κατάπιε μερικούς
κι έπεσε κάτω σαν ξερό κλαδί
η ανάσα τους

μου αρέσει αυτή η ευλαβική σιωπή
θα έλεγε η απουσία αν υπήρχε
κεντήστε
και το μαύρο φόρεμα που μου πηγαίνει
με ήλιους με στολίδια και φωνές

για να χορτάσει άλλη μια φορά η ζωή
το πάντοτε ανοιχτό μου στόμα»

(Από τη συλλογή Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο, 1999)
(Πηγή: http://greek-translation-wings.blogspot.gr/2010/04/blog-post_991.html

 

 

-Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου, «Το πρόσωπό σου»

«Το αληθινό σου πρόσωπο, φεγγάρι που επιστρέφει
δε θέλει πια να εξαπατά, δε βρίσκει αντιστάσεις
μες στα γρανάζια της ζωής που ξεκολλούν και σβήνουν
τις λάμπες, όταν μέσα μου βραδιάζει
Το πρόσωπό σου στο κενό της νύχτας ανεβαίνει
είναι ακατάληπτο, μαρτυρικό, καθώς πληγώνει
είδωλο μιας απερίγραπτης στιγμής
η φοβερή ανάμνηση που δε θα ξημερώσει
Το πρόσωπό σου ξεσκεπάστηκε και είναι
γυμνό σαν ανατέλλει μες στη μνήμη
σα θάλασσα που κάποτε θα γίνει καλοκαίρι
Το πρόσωπό σου δε θα γίνει καλοκαίρι
μες στους ανθρώπους δε θα ξημερώσει»
(Πηγή: http://www.e-poema.eu/poem.php?id=45)

 

-Ν.Βρεττάκος, «Πρόσωπο με πρόσωπο»

Βλεπόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο,
Κύριε. Τόσο είσαι κοντά μου.
Όταν ανοίγω το παράθυρο, όποια
ώρα κι αν είναι, βλεπόμαστε.

Έχω τα μάτια μου κ’έχεις κ’Εσύ
όλου του γύρω μας κόσμου
τα μάτια. Τα λουλούδια με βλέπουν.

Κάθε που αγκαλιάζω έναν
άνθρωπο, Κύριε, θαρρώ
πως κρεμιέμαι από το λαιμό Σου.
(Από τη συλλογὴ τοῦ Νικηφόρου Βρεττάκου «Ἡλιακὸς Λύχνος»)

 

 

-Ράινερ Μ. Ρίλκε, «Ο Θάνατος του Ποιητή»

«Πλάγιαζε. Κι ήτανε το ανασηκωμένο πρόσωπό του
χλωμό, κ’ εκεί, στα μαξιλάρια, τα σκληρά, παρατημένο,
αφ’ότου ο κόσμος κι ό, τι είναι απ’ αυτόν μάθος,
απ’ τις αισθήσεις του αρπαγμένος
στ’ αμέτοχο ξανάπεσε έτος.

Αυτοί, που έτσι τον είδανε να ζει, δεν ξέραν
πόσο πολύ ήταν ένα μ’ όλα τούτα,
γιατί, όλα αυτά : τα βάθη αυτά, αυτά τα λιβάδια,
και τούτο το νερό ήτανε το πρόσωπό του.

Ω, το πρόσωπό του, όλη η έκταση τούτη ήταν,
Που τώρα ακόμη πάει σ’αυτόν κι αυτόν γυρεύει
Κι η μάσκα του, που τρομαγμένη σβήνει τώρα
Είναι απαλή κι είναι ανοιγμένη σαν οπώρας
Καρδιά που, στον άνεμο, σαπίζει»

Advertisements

Single Post Navigation

12 thoughts on “Πες το με ποίηση (126ο): «Πρόσωπο»…

  1. Να τι μου ήρθε στο νου, όταν είδα το θέμα, Γιάννη:

    Πρόσωπα χλωμά σαν άστρα, σαν λουλούδια μαραμένα,
    που τα κόψαν απ’ τη γλάστρα και τα στέλνουν `δω κι εκεί

    Σώτια Τσώτου, Λεωφορείο ο κόσμος

    ***

    Αρχίζουμε λοιπόν:
    1. Πρόσωπο αχνό

    Ενώ το πρόσωπο αχνό
    πώς διαγράφεται ξεχωριστό
    στα τόσα περιγράμματα,
    που ανάμεσά τους
    μία σκόνη σαν έφιππη
    χτυπάει σαν χρόνος.

    Σιγά σιγά γεμίζει και το σώμα,
    που ωστόσο υπολείπεται
    μέσα στα πράγματα,
    αφού στα ξαφνικά
    τι ύψος που παίρνουν τα τραπέζια,
    πόσο μακριά ανεβαίνουν οι θόλοι,
    το Άλφα μόνο και το Ωμέγα
    τον κοιτούν σαν μάτια.

    Τις επιφάνειες όλες
    τις ρυμουλκεί η ίδια η σκόνη.
    Χαράδρες ανοίγουν με βουή από κάτω
    και το νερό ανεβαίνει μέχρι τους θόλους.

    Πρόσωπο αχνό
    μα και θαμπό μες στα νερά,
    από ψηλά τα γράμματα
    σχοινί σού ρίχνουν να σε σώσουν.
    Από μιαν άνωση της γλώσσας
    είναι που δεν πνίγηκες ακόμα.

    ΣΠΥΡΟΣ ΒΡΕΤΤΟΣ -Ποίημα από το λεύκωμα «Τα σχέδια της ποίησης:
    από μιαν άνωση της γλώσσας», Πολύεδρο 2009

    ***

    2. Πρόσωπα με κράνη
    πρόσωπα από στάχτη
    πρόσωπα δίχως ουρανό
    πρόσωπα δίχως πρόσωπο
    χτυπάνε τις αρβύλες τους
    να μην ακούνε την καρδιά τους
    σφίγγονται στη ζωστήρα τους
    για να μη σωριαστούν
    τους λένε για πατρίδα
    μα δε φτάνει να ζεσταθούνε
    τους δώσαν έν’ αυτόματο
    για να φοβούνται να πεθάνουν.

    TAΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

    ***

    3. Μπορείς να γνωρίσεις ένα πρόσωπο
    όταν τα χείλια σου ανακαλύπτουν
    τις αλλεπάλληλες επιφάνειες που σώρευσαν
    οι καιροί.
    Μα έπειτα δεν σου φτάνει.
    Έπειτα θες να βρεις όλες τις μικρές φλέβες
    καθώς απλώνονται κάτω απ’ το δέρμα
    να βρεις όλα τα τραγούδια που δεν ειπώθηκαν
    όλες τις μνήμες που ταξίδεψαν
    στα λεπτά μονόξυλα
    των στιγμών.

    ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

    Χίλια πρόσωπα, Σωκράτης Μάλαμας -Μελίνα Κανά

    Ακολουθούν 5 ποιήματα του αγαπημένου Βρεττάκου:

    4. Διεθνὴς Παιδούπολη Πεσταλότσι

    Τα πρόσωπα των παιδιών είναι πατρίδες
    φερμένες εδώ απ’ τα τέσσερα σημεία της γης
    για ένα διάλογο αγάπης. Κοινό το χορτάρι κι ο ήλιος
    και τα χέρια που παίζουνε. Βλέπετε αυτά τα παιδιά
    που τα μάτια τους είναι γιομάτα ουρανό
    και αθωότητα; Είναι οι ίδιοι αυτοί
    που σκοτώθηκαν στους πολέμους.
    που εξωσμένοι απ’ του κόσμου αυτού την αδιαίρετη
    σκηνή επαιτήσανε το δικαίωμα
    να χαρούνε τη γη που τους γέννησε:
    Να κάθονται πάνω της ή να πορεύονται,
    να μαζεύουν λουλούδια, να ψαρεύουν στις λίμνες,
    να σκάφτουν, να χτίζουν, να θαυμάζουν τον κόσμο
    μες απ’ των άσπρων τους σπιτιών τα παράθυρα
    δίχως φόβο.ασφαλείς και ισότιμοι
    απέναντι στη βροχή. Οι ίδιοι που πάλαιψαν
    γενναία το αδυσώπητο σκοτάδι
    και πέσανε. που έκαμαν
    όμορφα όνειρα. Δεν ήτανε διαφορετικά
    το γέλιο, τα χέρια, οι κινήσεις τους,
    κι όμως σκοτώθηκαν. Τα μάτια τους ίδια
    το φως που ζητούσανε.
    Κάθε πρωί
    που βγαίνει ο ήλιος στην πόλη του Τρόγγεν,
    στο χωριό Πεσταλότσι, τα πράγματα είναι
    το ίδιο απλά, όπως άλλωστε ήταν πάντοτε
    σε τούτο τον κόσμο. Μονάχα πως τα πρόσωπα
    εδώ των παιδιών είναι πατρίδες.
    Κάθε πρωί, με το ίδιο τραγούδι
    και κάτω απ’ την ίδια υπόσχεση
    αγάπης
    όλα μαζί
    είναι η Υδρόγειος που προσεύχεται.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    ***

    5. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΝΥΧΤΑ

    Δε μπορώ να σου γράψω. Όλα αλλάζουνε, ρέουν,
    λάμπουν παράξενα. Αυτή τη στιγμή,
    στο τραπέζι μου απάνω διακλαδίζονται δέκα
    ρυάκια φωτιάς. Δεν έχω πια δάχτυλα.

    Μόνο
    το πρόσωπο μου αντιστέκεται
    να μείνει σαν πρόσωπο.
    Για μένα, για σένα,
    για όλο τον κόσμο.

    N.Bρεττάκος

    ***

    6. Ένα πρόσωπο

    Ένα πρόσωπο είναι μια ευθύνη.
    Έχει μια θέα όπως ένα βουνό
    με μεγάλον ορίζοντα.
    Θεέ μου,
    ξέρω το βάρος μου.
    «Πενήντα νεκροί»
    «εκατό τραυματίαι»
    τηλεγραφούν απ’ τ’ Αλγέρι.
    Προς τα πού να φωνάξω; Και τι
    να τον κάμω αυτόν
    τον Ταΰγετο που έχεις
    στήσει στους ώμους μου;

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    7. Παραλλαγμένα πρόσωπα

    Από παντού έρχονται πρόσωπα
    Σκεπασμένα από την οδύνη. Δικό τους δεν έμεινε
    πάνω τους τίποτα’ παραλλαγμένα εντελώς
    απ’ τη φθορά – σαν παμπάλαια
    τζάμια που πόριασαν.

    Θα χρειάζονταν ίσως
    να φτιάξει ένα απέραντο προαύλιο ο ήλιος,
    να μπούν κατά φάλαγγες οι
    πεφορτισμένοι της γης – χωρισμένοι
    κατά πληγές, κατά δάκρυα, κατά σιωπές,
    κατά στίγματα.

    Τα βήματα τους συνθέτουν
    μιάν ασήκωτη ποίηση που αν μου ζητούσε
    να την πω θα κατέθετα την πένα, τα χέρια,
    στα χείλη η φωνή μου.

    Λοιπόν όταν βρέθηκα
    στον κόσμο αντιμέτωπος αυτής της φθοράς,
    όταν είδα τις φάλαγγες που πάνω στη γης
    λιτανεύουν τον ήλιο, τότε μόνο κατάλαβα
    πως δεν είμαι τίποτα.

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    8. Τά πρόσωπα τῶν λουλουδιῶν

    Γιά μι ἀκόμη φορά, σταμάτησα
    σήμερα κι ὥρα πολλή κοιτοῦσα
    τό πρόσωπο ἑνός λουλουδιοῦ.
    Βρῆκα τά μάτια του·
    ἔσκυψα
    μέσα του
    κι ἔνιωσα
    δέος.

    Καί γιόμισα ἀγάπη
    γιόμισα εὐλάβεια
    γιόμισα ἄνθρωπο.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    Φαραντούρη – Τα Πρόσωπα του Ήλιου (Θεοδωράκη-Καρατζά) https://www.youtube.com/watch?v=2Z-HWHj0arM

    9. Η πηγή

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    για ξαναβγές και πάλι
    θέλω να δω το αίμα σου
    δεν έκαιγες λυχνάρι
    φώτιζες
    το φοβισμένο πρόσωπο
    θέλω να δω
    το φοβισμένο πρόσωπο
    τώρα
    πάλι και πάλι
    τότε
    όλο το σώμα μου ήταν
    μια πληγὴ
    φεγγάρι
    μια πηγὴ
    και φώτιζε
    της νύχτας το σκοτάδι

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    θέλω να δω το αίμα σου
    τώρα
    πάλι και πάλι

    Μίλτος Σαχτούρης, ἀπὸ τὴ συλλογή ΟΤΑΝ ΣΑΣ ΜΙΛΩ

    ***

    10. Μονάχος με τη μοναξιά μου και τις λέξεις μου,
    αγωνίζομαι να συναρμολογηθώ,
    να ‘βρω ένα πρόσωπο που να ταιριάζει
    με το πρόσωπό μου. Δεν ονειρεύομαι όταν λέω
    πως μ’ έκοψαν στα δυο τα σύννεφα και τα φαντάσματα.

    ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, απόσπασμα

    Ρίτα Αντωνοπούλου – Το Τρίτο Πρόσωπο

    Τρία ποιήματα του εξαιρετικού Γιώργου Θέμελη:

    11. Το πρόσωπο και το είδωλο
    (Ώσπερ εν κατόπτρω εαυτόν ορών – Πλάτων)

    Όταν ξημερώνει και πέφτει το φως,
    Όταν ανοίγεται το φως μες στον καθρέφτη,
    Αισθάνομαι να ‘μ’ εγώ το φως, εγώ ο καθρέφτης.

    Οι σκιές σκορπούν και τα φαντάσματα,
    Τα μάτια ξαναπαίζουν τα βλέφαρά τους.

    Φεγγοβολούν τα χέρια, σπιθίζουν τα μαλλιά.
    Είμαστε από φως, δεν μας αγγίζει ο θάνατος,
    Σαν ένα αλλοτινό ταξίδι ή ένα όνειρο,
    Όνειρα ύπνου, περιπλάνηση σκιών μέσα στη νύχτα.

    Κοιτάζομαι στο πρόσωπο να γνωριστώ,
    Γεμάτος ακόμα σκοτάδια στα μαλλιά,
    Φθορά και σκόνη μες στα μάτια.
    Αυτό θάναι το δικό σου ανάστημα,
    Το σχήμα μου, τ’ ανάστημά μου.

    Τα ρούχα, τα μαλλιά, τα μάτια και τα χείλη.
    Αυτός ο ήλιος θάναι ο ήλιος σου.
    Φιλώ τα χείλη μου, αγγίζω το αίμα,
    Σηκώνω το σώμα μου και περπατώ.

    Δεν τόξερα πως ήμουνα τόσος, και τέτοιος,
    Δε με χωράν τα ρούχα μου τα καθημερινά.

    Είμαι ένα ζώο ή ένας Άγγελος;

    ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ

    ***

    12. Γενεαλογία του προσώπου

    I

    Το πρόσωπο του παιδιού γεννιέται
    Κάτω από το πρόσωπο της μητέρας.
    Το χαμόγελό του κάτω απ’ το χαμόγελό της,
    Σαν κάτω από τη λάμψη μιας λυχνίας.

    Η πρώτη ώρα της ψυχής, η πρώτη αυγή.

    Πρόσωπο – είδωλο μιας μυστικής
    Ομοιότητας, μάτια στα μάτια,
    Χείλη στα χείλη τα γλυπτά,
    Διάφανο πρόσωπο πάνω στο πρόσωπο.

    Τρυφερή ανταπόκριση, αντανάκλαση.

    Ένας σκυφτός καθρέφτης, π’ αγρυπνεί,
    Να μη ματώσει η όψη, να μη λερωθεί.

    Μην το ματιάξει η θλίψη και χλωμιάσει.

    Δεν είναι άλλο φως επάνω στα δέντρα,
    Επάνω στα όρη, στα βουνά,
    Στα μάτια που μας κοιτάζουν, στα πορτραίτα,
    Μες στις ζωγραφιστές εικόνες των βιβλίων.

    Χίλιες όψεις, χίλια φορέματα και μυστικά.

    Γιώργος Θέμελης, Από το ποίημα Η Μόνα παίζει (1961) [Από την ενότητα Μεταμορφώσεις]

    ***

    13. Αντανάκλαση

    Το πρόσωπό μου δεν είναι πια
    Μονάχο κ’ έρημο
    Σαν αφημένο στο σκοτάδι.

    Το πρόσωπό μου είναι ωραίο.

    Γιατί το βλέπεις ωραίο είναι ωραίο
    Το πρόσωπό μου,
    Γιατί το δείχνει
    Ωραίο το πρόσωπό σου, φαίνεται ωραίο.

    Γιατί το δέχεται, γιατί το αντανακλά
    Το πρόσωπό μου, το πρόσωπό σου.

    Γιώργος Θέμελης, Από τη συλλογή Το Δίχτυ των ψυχών (1965) [Από την ενότητα Το Δίχτυ των ψυχών II]

    ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ -ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ https://www.youtube.com/watch?v=fo34A0FUoKU

    14. Ψαύεις το πρόσωπό σου …

    Ψαύεις το πρόσωπό σου,
    σκιές και είδωλα,
    αέρας και μόνο αέρας,
    επιστροφή στο πουθενά

    Βασίλης Ιωαννίδης, από την ανέκδοτη συλλογή Συμπόσιο στο μνήμα

    ***

    15. [ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ]

    Πρόσωπα του μύθου
    επάλληλοι διπλοί καθρέφτες
    μέσα στο λαβύρινθο του ιστορείν
    λόγια φτερωτά τούς δίνουν σχήμα και μορφή
    επαναλαμβάνουν τα λάθη τους
    για να υπάρξουν
    θρυλούν τα πάθη τους
    σε ευήκοα ώτα
    πρόσωπα συμπαγή
    αντιστέκονται στων βροτών τα είδωλα
    ο ανίδωτος κόσμος της σκιάς
    η μοίρα

    παρουσία αναπαράσταση
    μια ιλιγγιώδης εναλλαγή
    απροσχημάτιστη
    ψηφιακή νωπογραφία

    είδωλα σκιές ινδάλματα του μύθου
    μάς επινοούν
    χαμογελούν με νόημα στις συμπτώσεις
    μας δίνουν το άλλοθι
    της αποταύτισης
    τα πρώτα βήματα
    του δικού μας πεπρωμένου.

    Βικτωρία Καπλάνη, «Η άγνωστη φίλη», Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2015, σελ. 7.

    Σταμάτης Σπανουδάκης-Πρόσωπα

    Να ξαναθυμηθούμε και το πολύ ωραίο ποίημα του Γκανά.

    16. Προσωπικό

    Επειδή η ζωή μας μοιάζει να φυραίνει
    μέρα τη μέρα, δε θα πει πως η ζωή
    δεν αξίζει τον κόπο.

    Επειδή σ’ αγάπησα και σ’ αγαπώ ακόμη
    κι ας μην είναι όπως παλιά,
    δε θα πει πως πέθανε η αγάπη,
    κουράστηκε ίσως σαν καθετί που ανασαίνει.

    Επειδή περνάς δύσκολες μέρες
    σκυμμένη σε χαρτιά και γκρεμούς
    που δεν κλείνουν, κι εγώ πηδάω
    τις νύχτες επί κοντώ λαχανιάζοντας,
    δε θα πει πως δεν έχουμε
    μοίρα στον ήλιο, έχουμε
    τη δική μας μοίρα.

    Επειδή πότε είσαι άνθρωπος
    και πότε πουλί, φέρνεις στο σπίτι μας
    ψωμάκια μικρά της αποδημίας
    κι ελπίζουνε τα παιδιά μας
    σε καλύτερες μέρες.

    Επειδή λες όχι και ναι κι ύστερα όχι
    και δεν παραιτείσαι, ντρέπομαι
    για τα ίσως, τα μπορεί τα δικά μου,
    μα δεν αλλάζω, όπως δεν αλλάζεις κι εσύ,
    αν αλλάζαμε θα ’μαστε πάλι
    δυο άγνωστοι και θ’ αρχίζαμε
    απ’ το άλφα.

    Τώρα ξέρουμε πού πονάς
    πού σωπαίνω πότε γίνεται παύση,
    διακοπή αίματος και κρυώνουν
    τα σώματα, ώσπου μυστικό δυναμό
    να φορτίσει πάλι τα μέλη
    με δύναμη κι έλξη και δέρμα ζεστό.

    Επειδή είναι δύσκολο ν’ αγαπάς
    και δυσκολότερο ν’ αγαπάς τον ίδιο άνθρωπο
    για καιρό, κάνοντας σχέδια και παιδιά
    και καβγάδες, εκδρομές, έρωτα, χρέη
    κι αρρώστιες, Χριστούγεννα, Κυριακές
    και Δευτέρες, νόστιμα φαγητά
    και καμένα, θέλοντας ο καθένας
    να ’ναι ο άλλος γεφύρι και δέντρο
    και πηγή, κατά τις περιστάσεις
    ή και όλα μαζί στην ανάγκη,
    δε θα πει πως εγώ δεν μπορώ
    να γίνω κάτι απ’ αυτά ή και όλα μαζί,
    κι αν είναι να περάσω
    μια ζωή στη σκλαβιά –έτσι κι αλλιώς–
    ας είμαι, λέω, σκλάβος της αγάπης.

    Μιχάλης Γκανάς

  2. Να τι μου ήρθε στο νου, όταν είδα το θέμα, Γιάννη:

    Πρόσωπα χλωμά σαν άστρα, σαν λουλούδια μαραμένα,
    που τα κόψαν απ’ τη γλάστρα και τα στέλνουν `δω κι εκεί

    Σώτια Τσώτου, Λεωφορείο ο κόσμος

    ***

    Αρχίζουμε λοιπόν:
    1. Πρόσωπο αχνό

    Ενώ το πρόσωπο αχνό
    πώς διαγράφεται ξεχωριστό
    στα τόσα περιγράμματα,
    που ανάμεσά τους
    μία σκόνη σαν έφιππη
    χτυπάει σαν χρόνος.

    Σιγά σιγά γεμίζει και το σώμα,
    που ωστόσο υπολείπεται
    μέσα στα πράγματα,
    αφού στα ξαφνικά
    τι ύψος που παίρνουν τα τραπέζια,
    πόσο μακριά ανεβαίνουν οι θόλοι,
    το Άλφα μόνο και το Ωμέγα
    τον κοιτούν σαν μάτια.

    Τις επιφάνειες όλες
    τις ρυμουλκεί η ίδια η σκόνη.
    Χαράδρες ανοίγουν με βουή από κάτω
    και το νερό ανεβαίνει μέχρι τους θόλους.

    Πρόσωπο αχνό
    μα και θαμπό μες στα νερά,
    από ψηλά τα γράμματα
    σχοινί σού ρίχνουν να σε σώσουν.
    Από μιαν άνωση της γλώσσας
    είναι που δεν πνίγηκες ακόμα.

    ΣΠΥΡΟΣ ΒΡΕΤΤΟΣ -Ποίημα από το λεύκωμα «Τα σχέδια της ποίησης:
    από μιαν άνωση της γλώσσας», Πολύεδρο 2009

    ***

    2. Πρόσωπα με κράνη
    πρόσωπα από στάχτη
    πρόσωπα δίχως ουρανό
    πρόσωπα δίχως πρόσωπο
    χτυπάνε τις αρβύλες τους
    να μην ακούνε την καρδιά τους
    σφίγγονται στη ζωστήρα τους
    για να μη σωριαστούν
    τους λένε για πατρίδα
    μα δε φτάνει να ζεσταθούνε
    τους δώσαν έν’ αυτόματο
    για να φοβούνται να πεθάνουν.

    TAΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

    ***

    3. Μπορείς να γνωρίσεις ένα πρόσωπο
    όταν τα χείλια σου ανακαλύπτουν
    τις αλλεπάλληλες επιφάνειες που σώρευσαν
    οι καιροί.
    Μα έπειτα δεν σου φτάνει.
    Έπειτα θες να βρεις όλες τις μικρές φλέβες
    καθώς απλώνονται κάτω απ’ το δέρμα
    να βρεις όλα τα τραγούδια που δεν ειπώθηκαν
    όλες τις μνήμες που ταξίδεψαν
    στα λεπτά μονόξυλα
    των στιγμών.

    ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

    Χίλια πρόσωπα, Σωκράτης Μάλαμας -Μελίνα Κανά

    Ακολουθούν 5 ποιήματα του αγαπημένου Βρεττάκου:

    4. Διεθνὴς Παιδούπολη Πεσταλότσι

    Τα πρόσωπα των παιδιών είναι πατρίδες
    φερμένες εδώ απ’ τα τέσσερα σημεία της γης
    για ένα διάλογο αγάπης. Κοινό το χορτάρι κι ο ήλιος
    και τα χέρια που παίζουνε. Βλέπετε αυτά τα παιδιά
    που τα μάτια τους είναι γιομάτα ουρανό
    και αθωότητα; Είναι οι ίδιοι αυτοί
    που σκοτώθηκαν στους πολέμους.
    που εξωσμένοι απ’ του κόσμου αυτού την αδιαίρετη
    σκηνή επαιτήσανε το δικαίωμα
    να χαρούνε τη γη που τους γέννησε:

    Να κάθονται πάνω της ή να πορεύονται,
    να μαζεύουν λουλούδια, να ψαρεύουν στις λίμνες,
    να σκάφτουν, να χτίζουν, να θαυμάζουν τον κόσμο
    μες απ’ των άσπρων τους σπιτιών τα παράθυρα
    δίχως φόβο.ασφαλείς και ισότιμοι
    απέναντι στη βροχή. Οι ίδιοι που πάλαιψαν
    γενναία το αδυσώπητο σκοτάδι
    και πέσανε. που έκαμαν
    όμορφα όνειρα. Δεν ήτανε διαφορετικά
    το γέλιο, τα χέρια, οι κινήσεις τους,
    κι όμως σκοτώθηκαν. Τα μάτια τους ίδια
    το φως που ζητούσανε.

    Κάθε πρωί
    που βγαίνει ο ήλιος στην πόλη του Τρόγγεν,
    στο χωριό Πεσταλότσι, τα πράγματα είναι
    το ίδιο απλά, όπως άλλωστε ήταν πάντοτε
    σε τούτο τον κόσμο. Μονάχα πως τα πρόσωπα
    εδώ των παιδιών είναι πατρίδες.

    Κάθε πρωί, με το ίδιο τραγούδι
    και κάτω απ’ την ίδια υπόσχεση
    αγάπης
    όλα μαζί
    είναι η Υδρόγειος που προσεύχεται.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    ***

    5. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΝΥΧΤΑ

    Δε μπορώ να σου γράψω. Όλα αλλάζουνε, ρέουν,
    λάμπουν παράξενα. Αυτή τη στιγμή,
    στο τραπέζι μου απάνω διακλαδίζονται δέκα
    ρυάκια φωτιάς. Δεν έχω πια δάχτυλα.

    Μόνο
    το πρόσωπο μου αντιστέκεται
    να μείνει σαν πρόσωπο.
    Για μένα, για σένα,
    για όλο τον κόσμο.

    N.Bρεττάκος

    ***

    6. Ένα πρόσωπο

    Ένα πρόσωπο είναι μια ευθύνη.
    Έχει μια θέα όπως ένα βουνό
    με μεγάλον ορίζοντα.
    Θεέ μου,
    ξέρω το βάρος μου.
    «Πενήντα νεκροί»
    «εκατό τραυματίαι»
    τηλεγραφούν απ’ τ’ Αλγέρι.
    Προς τα πού να φωνάξω; Και τι
    να τον κάμω αυτόν
    τον Ταΰγετο που έχεις
    στήσει στους ώμους μου

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    7. Παραλλαγμένα πρόσωπα

    Από παντού έρχονται πρόσωπα
    Σκεπασμένα από την οδύνη. Δικό τους δεν έμεινε
    πάνω τους τίποτα’ παραλλαγμένα εντελώς
    απ’ τη φθορά – σαν παμπάλαια
    τζάμια που πόριασαν.

    Θα χρειάζονταν ίσως
    να φτιάξει ένα απέραντο προαύλιο ο ήλιος,
    να μπούν κατά φάλαγγες οι
    πεφορτισμένοι της γης – χωρισμένοι
    κατά πληγές, κατά δάκρυα, κατά σιωπές,
    κατά στίγματα.

    Τα βήματα τους συνθέτουν
    μιάν ασήκωτη ποίηση που αν μου ζητούσε
    να την πω θα κατέθετα την πένα, τα χέρια,
    στα χείλη η φωνή μου.

    Λοιπόν όταν βρέθηκα
    στον κόσμο αντιμέτωπος αυτής της φθοράς,
    όταν είδα τις φάλαγγες που πάνω στη γης
    λιτανεύουν τον ήλιο, τότε μόνο κατάλαβα
    πως δεν είμαι τίποτα.

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    8. Τά πρόσωπα τῶν λουλουδιῶν

    Γιά μι ἀκόμη φορά, σταμάτησα
    σήμερα κι ὥρα πολλή κοιτοῦσα
    τό πρόσωπο ἑνός λουλουδιοῦ.
    Βρῆκα τά μάτια του·
    ἔσκυψα
    μέσα του
    κι ἔνιωσα
    δέος.

    Καί γιόμισα ἀγάπη
    γιόμισα εὐλάβεια
    γιόμισα ἄνθρωπο.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    Φαραντούρη – Τα Πρόσωπα του Ήλιου (Θεοδωράκη-Καρατζά) https://www.youtube.com/watch?v=2Z-HWHj0arM

    9. Η πηγή

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    για ξαναβγές και πάλι
    θέλω να δω το αίμα σου
    δεν έκαιγες λυχνάρι
    φώτιζες
    το φοβισμένο πρόσωπο
    θέλω να δω
    το φοβισμένο πρόσωπο
    τώρα
    πάλι και πάλι
    τότε
    όλο το σώμα μου ήταν
    μια πληγὴ
    φεγγάρι
    μια πηγὴ
    και φώτιζε
    της νύχτας το σκοτάδι

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    θέλω να δω το αίμα σου
    τώρα
    πάλι και πάλι

    Μίλτος Σαχτούρης, ἀπὸ τὴ συλλογή ΟΤΑΝ ΣΑΣ ΜΙΛΩ

    ***

    10. Μονάχος με τη μοναξιά μου και τις λέξεις μου,
    αγωνίζομαι να συναρμολογηθώ,
    να ‘βρω ένα πρόσωπο που να ταιριάζει
    με το πρόσωπό μου. Δεν ονειρεύομαι όταν λέω
    πως μ’ έκοψαν στα δυο τα σύννεφα και τα φαντάσματα.

    ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, απόσπασμα

    Ρίτα Αντωνοπούλου – Το Τρίτο Πρόσωπο

    Τρία ποιήματα του εξαιρετικού Γιώργου Θέμελη:

    11. Το πρόσωπο και το είδωλο
    (Ώσπερ εν κατόπτρω εαυτόν ορών – Πλάτων)

    Όταν ξημερώνει και πέφτει το φως,
    Όταν ανοίγεται το φως μες στον καθρέφτη,
    Αισθάνομαι να ‘μ’ εγώ το φως, εγώ ο καθρέφτης.

    Οι σκιές σκορπούν και τα φαντάσματα,
    Τα μάτια ξαναπαίζουν τα βλέφαρά τους.
    Φεγγοβολούν τα χέρια, σπιθίζουν τα μαλλιά.

    Είμαστε από φως, δεν μας αγγίζει ο θάνατος,
    Σαν ένα αλλοτινό ταξίδι ή ένα όνειρο,
    Όνειρα ύπνου, περιπλάνηση σκιών μέσα στη νύχτα.
    Κοιτάζομαι στο πρόσωπο να γνωριστώ,
    Γεμάτος ακόμα σκοτάδια στα μαλλιά,
    Φθορά και σκόνη μες στα μάτια.

    Αυτό θάναι το δικό σου ανάστημα,
    Το σχήμα μου, τ’ ανάστημά μου.
    Τα ρούχα, τα μαλλιά, τα μάτια και τα χείλη.
    Αυτός ο ήλιος θάναι ο ήλιος σου.

    Φιλώ τα χείλη μου, αγγίζω το αίμα,
    Σηκώνω το σώμα μου και περπατώ.
    Δεν τόξερα πως ήμουνα τόσος, και τέτοιος,
    Δε με χωράν τα ρούχα μου τα καθημερινά.

    Είμαι ένα ζώο ή ένας Άγγελος;

    ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ

    ***

    12. Γενεαλογία του προσώπου

    I

    Το πρόσωπο του παιδιού γεννιέται
    Κάτω από το πρόσωπο της μητέρας.
    Το χαμόγελό του κάτω απ’ το χαμόγελό της,
    Σαν κάτω από τη λάμψη μιας λυχνίας.

    Η πρώτη ώρα της ψυχής, η πρώτη αυγή.

    Πρόσωπο – είδωλο μιας μυστικής
    Ομοιότητας, μάτια στα μάτια,
    Χείλη στα χείλη τα γλυπτά,
    Διάφανο πρόσωπο πάνω στο πρόσωπο.

    Τρυφερή ανταπόκριση, αντανάκλαση.

    Ένας σκυφτός καθρέφτης, π’ αγρυπνεί,
    Να μη ματώσει η όψη, να μη λερωθεί.

    Μην το ματιάξει η θλίψη και χλωμιάσει.

    Δεν είναι άλλο φως επάνω στα δέντρα,
    Επάνω στα όρη, στα βουνά,
    Στα μάτια που μας κοιτάζουν, στα πορτραίτα,
    Μες στις ζωγραφιστές εικόνες των βιβλίων.

    Χίλιες όψεις, χίλια φορέματα και μυστικά.

    Γιώργος Θέμελης, Από το ποίημα Η Μόνα παίζει (1961) [Από την ενότητα Μεταμορφώσεις]

    ***

    13. Αντανάκλαση

    Το πρόσωπό μου δεν είναι πια
    Μονάχο κ’ έρημο
    Σαν αφημένο στο σκοτάδι.

    Το πρόσωπό μου είναι ωραίο.

    Γιατί το βλέπεις ωραίο είναι ωραίο
    Το πρόσωπό μου,
    Γιατί το δείχνει
    Ωραίο το πρόσωπό σου, φαίνεται ωραίο.

    Γιατί το δέχεται, γιατί το αντανακλά
    Το πρόσωπό μου, το πρόσωπό σου.

    Γιώργος Θέμελης, Από τη συλλογή Το Δίχτυ των ψυχών (1965) [Από την ενότητα Το Δίχτυ των ψυχών II]

    ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ -ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ https://www.youtube.com/watch?v=fo34A0FUoKU

    14. Ψαύεις το πρόσωπό σου …

    Ψαύεις το πρόσωπό σου,
    σκιές και είδωλα,
    αέρας και μόνο αέρας,
    επιστροφή στο πουθενά

    Βασίλης Ιωαννίδης, από την ανέκδοτη συλλογή Συμπόσιο στο μνήμα

    ***

    15. [ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ]

    Πρόσωπα του μύθου
    επάλληλοι διπλοί καθρέφτες
    μέσα στο λαβύρινθο του ιστορείν
    λόγια φτερωτά τούς δίνουν σχήμα και μορφή
    επαναλαμβάνουν τα λάθη τους
    για να υπάρξουν
    θρυλούν τα πάθη τους
    σε ευήκοα ώτα
    πρόσωπα συμπαγή
    αντιστέκονται στων βροτών τα είδωλα
    ο ανίδωτος κόσμος της σκιάς
    η μοίρα

    παρουσία αναπαράσταση
    μια ιλιγγιώδης εναλλαγή
    απροσχημάτιστη
    ψηφιακή νωπογραφία

    είδωλα σκιές ινδάλματα του μύθου
    μάς επινοούν
    χαμογελούν με νόημα στις συμπτώσεις
    μας δίνουν το άλλοθι
    της αποταύτισης
    τα πρώτα βήματα
    του δικού μας πεπρωμένου.

    Βικτωρία Καπλάνη, «Η άγνωστη φίλη», Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2015, σελ. 7.

    Σταμάτης Σπανουδάκης-Πρόσωπα

    Να ξαναθυμηθούμε και το πολύ ωραίο ποίημα του Γκανά.

    16. Προσωπικό

    Επειδή η ζωή μας μοιάζει να φυραίνει
    μέρα τη μέρα, δε θα πει πως η ζωή
    δεν αξίζει τον κόπο.

    Επειδή σ’ αγάπησα και σ’ αγαπώ ακόμη
    κι ας μην είναι όπως παλιά,
    δε θα πει πως πέθανε η αγάπη,
    κουράστηκε ίσως σαν καθετί που ανασαίνει.

    Επειδή περνάς δύσκολες μέρες
    σκυμμένη σε χαρτιά και γκρεμούς
    που δεν κλείνουν, κι εγώ πηδάω
    τις νύχτες επί κοντώ λαχανιάζοντας,
    δε θα πει πως δεν έχουμε
    μοίρα στον ήλιο, έχουμε
    τη δική μας μοίρα.

    Επειδή πότε είσαι άνθρωπος
    και πότε πουλί, φέρνεις στο σπίτι μας
    ψωμάκια μικρά της αποδημίας
    κι ελπίζουνε τα παιδιά μας
    σε καλύτερες μέρες.

    Επειδή λες όχι και ναι κι ύστερα όχι
    και δεν παραιτείσαι, ντρέπομαι
    για τα ίσως, τα μπορεί τα δικά μου,
    μα δεν αλλάζω, όπως δεν αλλάζεις κι εσύ,
    αν αλλάζαμε θα ’μαστε πάλι
    δυο άγνωστοι και θ’ αρχίζαμε
    απ’ το άλφα.

    Τώρα ξέρουμε πού πονάς
    πού σωπαίνω πότε γίνεται παύση,
    διακοπή αίματος και κρυώνουν
    τα σώματα, ώσπου μυστικό δυναμό
    να φορτίσει πάλι τα μέλη
    με δύναμη κι έλξη και δέρμα ζεστό.

    Επειδή είναι δύσκολο ν’ αγαπάς
    και δυσκολότερο ν’ αγαπάς τον ίδιο άνθρωπο
    για καιρό, κάνοντας σχέδια και παιδιά
    και καβγάδες, εκδρομές, έρωτα, χρέη
    κι αρρώστιες, Χριστούγεννα, Κυριακές
    και Δευτέρες, νόστιμα φαγητά
    και καμένα, θέλοντας ο καθένας
    να ’ναι ο άλλος γεφύρι και δέντρο
    και πηγή, κατά τις περιστάσεις
    ή και όλα μαζί στην ανάγκη,
    δε θα πει πως εγώ δεν μπορώ
    να γίνω κάτι απ’ αυτά ή και όλα μαζί,
    κι αν είναι να περάσω
    μια ζωή στη σκλαβιά –έτσι κι αλλιώς–
    ας είμαι, λέω, σκλάβος της αγάπης.

    Μιχάλης Γκανάς

  3. Γιάννη,
    προσπάθησα δυο φορές να σου στείλω το σχόλιό μου.
    Ενώ φαίνεται ότι δημοσιεύεται, εντούτοις δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.
    Αυτή είναι η τρίτη φορά, που δοκιμάζω, για να σε ενημερώσω.

  4. Να τι μου ήρθε στο νου, όταν είδα το θέμα, Γιάννη:

    Πρόσωπα χλωμά σαν άστρα, σαν λουλούδια μαραμένα,
    που τα κόψαν απ’ τη γλάστρα και τα στέλνουν `δω κι εκεί

    Σώτια Τσώτου, Λεωφορείο ο κόσμος

    ***

    Αρχίζουμε λοιπόν:

    1. Πρόσωπο αχνό

    Ενώ το πρόσωπο αχνό
    πώς διαγράφεται ξεχωριστό
    στα τόσα περιγράμματα,
    που ανάμεσά τους
    μία σκόνη σαν έφιππη
    χτυπάει σαν χρόνος.

    Σιγά σιγά γεμίζει και το σώμα,
    που ωστόσο υπολείπεται
    μέσα στα πράγματα,
    αφού στα ξαφνικά
    τι ύψος που παίρνουν τα τραπέζια,
    πόσο μακριά ανεβαίνουν οι θόλοι,
    το Άλφα μόνο και το Ωμέγα
    τον κοιτούν σαν μάτια.

    Τις επιφάνειες όλες
    τις ρυμουλκεί η ίδια η σκόνη.
    Χαράδρες ανοίγουν με βουή από κάτω
    και το νερό ανεβαίνει μέχρι τους θόλους.

    Πρόσωπο αχνό
    μα και θαμπό μες στα νερά,
    από ψηλά τα γράμματα
    σχοινί σού ρίχνουν να σε σώσουν.
    Από μιαν άνωση της γλώσσας
    είναι που δεν πνίγηκες ακόμα.

    ΣΠΥΡΟΣ ΒΡΕΤΤΟΣ -Ποίημα από το λεύκωμα «Τα σχέδια της ποίησης:
    από μιαν άνωση της γλώσσας», Πολύεδρο 2009

    ***

    2. Πρόσωπα με κράνη
    πρόσωπα από στάχτη
    πρόσωπα δίχως ουρανό
    πρόσωπα δίχως πρόσωπο
    χτυπάνε τις αρβύλες τους
    να μην ακούνε την καρδιά τους
    σφίγγονται στη ζωστήρα τους
    για να μη σωριαστούν
    τους λένε για πατρίδα
    μα δε φτάνει να ζεσταθούνε
    τους δώσαν έν’ αυτόματο
    για να φοβούνται να πεθάνουν.

    TAΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

    ***

    3. Μπορείς να γνωρίσεις ένα πρόσωπο
    όταν τα χείλια σου ανακαλύπτουν
    τις αλλεπάλληλες επιφάνειες που σώρευσαν
    οι καιροί.
    Μα έπειτα δεν σου φτάνει.

    Έπειτα θες να βρεις όλες τις μικρές φλέβες
    καθώς απλώνονται κάτω απ’ το δέρμα
    να βρεις όλα τα τραγούδια που δεν ειπώθηκαν
    όλες τις μνήμες που ταξίδεψαν
    στα λεπτά μονόξυλα
    των στιγμών.

    ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

    Χίλια πρόσωπα, Σωκράτης Μάλαμας -Μελίνα Κανά

    Ακολουθούν 5 ποιήματα του αγαπημένου Βρεττάκου:

    4. Διεθνὴς Παιδούπολη Πεσταλότσι

    Τα πρόσωπα των παιδιών είναι πατρίδες
    φερμένες εδώ απ’ τα τέσσερα σημεία της γης
    για ένα διάλογο αγάπης. Κοινό το χορτάρι κι ο ήλιος
    και τα χέρια που παίζουνε. Βλέπετε αυτά τα παιδιά
    που τα μάτια τους είναι γιομάτα ουρανό
    και αθωότητα; Είναι οι ίδιοι αυτοί
    που σκοτώθηκαν στους πολέμους.
    που εξωσμένοι απ’ του κόσμου αυτού την αδιαίρετη
    σκηνή επαιτήσανε το δικαίωμα
    να χαρούνε τη γη που τους γέννησε:

    Να κάθονται πάνω της ή να πορεύονται,
    να μαζεύουν λουλούδια, να ψαρεύουν στις λίμνες,
    να σκάφτουν, να χτίζουν, να θαυμάζουν τον κόσμο
    μες απ’ των άσπρων τους σπιτιών τα παράθυρα
    δίχως φόβο.ασφαλείς και ισότιμοι
    απέναντι στη βροχή. Οι ίδιοι που πάλαιψαν
    γενναία το αδυσώπητο σκοτάδι
    και πέσανε. που έκαμαν
    όμορφα όνειρα. Δεν ήτανε διαφορετικά
    το γέλιο, τα χέρια, οι κινήσεις τους,
    κι όμως σκοτώθηκαν. Τα μάτια τους ίδια
    το φως που ζητούσανε.

    Κάθε πρωί
    που βγαίνει ο ήλιος στην πόλη του Τρόγγεν,
    στο χωριό Πεσταλότσι, τα πράγματα είναι
    το ίδιο απλά, όπως άλλωστε ήταν πάντοτε
    σε τούτο τον κόσμο. Μονάχα πως τα πρόσωπα
    εδώ των παιδιών είναι πατρίδες.

    Κάθε πρωί, με το ίδιο τραγούδι
    και κάτω απ’ την ίδια υπόσχεση
    αγάπης
    όλα μαζί
    είναι η Υδρόγειος που προσεύχεται.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    ***

    5. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΝΥΧΤΑ

    Δε μπορώ να σου γράψω. Όλα αλλάζουνε, ρέουν,
    λάμπουν παράξενα. Αυτή τη στιγμή,
    στο τραπέζι μου απάνω διακλαδίζονται δέκα
    ρυάκια φωτιάς. Δεν έχω πια δάχτυλα.

    Μόνο
    το πρόσωπο μου αντιστέκεται
    να μείνει σαν πρόσωπο.
    Για μένα, για σένα,
    για όλο τον κόσμο.

    N.Bρεττάκος

    ***

    6. Ένα πρόσωπο

    Ένα πρόσωπο είναι μια ευθύνη.
    Έχει μια θέα όπως ένα βουνό
    με μεγάλον ορίζοντα.
    Θεέ μου,
    ξέρω το βάρος μου.
    «Πενήντα νεκροί»
    «εκατό τραυματίαι»
    τηλεγραφούν απ’ τ’ Αλγέρι.
    Προς τα πού να φωνάξω; Και τι
    να τον κάμω αυτόν
    τον Ταΰγετο που έχεις
    στήσει στους ώμους μου;

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    7. Παραλλαγμένα πρόσωπα

    Από παντού έρχονται πρόσωπα
    Σκεπασμένα από την οδύνη. Δικό τους δεν έμεινε
    πάνω τους τίποτα’ παραλλαγμένα εντελώς
    απ’ τη φθορά – σαν παμπάλαια
    τζάμια που πόριασαν.

    Θα χρειάζονταν ίσως
    να φτιάξει ένα απέραντο προαύλιο ο ήλιος,
    να μπούν κατά φάλαγγες οι
    πεφορτισμένοι της γης – χωρισμένοι
    κατά πληγές, κατά δάκρυα, κατά σιωπές,
    κατά στίγματα.

    Τα βήματα τους συνθέτουν
    μιάν ασήκωτη ποίηση που αν μου ζητούσε
    να την πω θα κατέθετα την πένα, τα χέρια,
    στα χείλη η φωνή μου.

    Λοιπόν όταν βρέθηκα
    στον κόσμο αντιμέτωπος αυτής της φθοράς,
    όταν είδα τις φάλαγγες που πάνω στη γης
    λιτανεύουν τον ήλιο, τότε μόνο κατάλαβα
    πως δεν είμαι τίποτα.

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    8. Τά πρόσωπα τῶν λουλουδιῶν

    Γιά μια ἀκόμη φορά, σταμάτησα
    σήμερα κι ὥρα πολλή κοιτοῦσα
    τό πρόσωπο ἑνός λουλουδιοῦ.
    Βρῆκα τά μάτια του·
    ἔσκυψα
    μέσα του
    κι ἔνιωσα
    δέος.

    Καί γιόμισα ἀγάπη
    γιόμισα εὐλάβεια
    γιόμισα ἄνθρωπο.
    Νικηφόρος Βρεττάκος

    Φαραντούρη – Τα Πρόσωπα του Ήλιου (Θεοδωράκη-Καρατζά) https://www.youtube.com/watch?v=2Z-HWHj0arM

    9. Η πηγή

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    για ξαναβγές και πάλι
    θέλω να δω το αίμα σου
    δεν έκαιγες λυχνάρι
    φώτιζες
    το φοβισμένο πρόσωπο
    θέλω να δω
    το φοβισμένο πρόσωπο
    τώρα
    πάλι και πάλι
    τότε
    όλο το σώμα μου ήταν
    μια πληγὴ
    φεγγάρι
    μια πηγὴ
    και φώτιζε
    της νύχτας το σκοτάδι

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    θέλω να δω το αίμα σου
    τώρα
    πάλι και πάλι

    Μίλτος Σαχτούρης, ἀπὸ τὴ συλλογή ΟΤΑΝ ΣΑΣ ΜΙΛΩ

    ***

    10. Μονάχος με τη μοναξιά μου και τις λέξεις μου,
    αγωνίζομαι να συναρμολογηθώ,
    να ‘βρω ένα πρόσωπο που να ταιριάζει
    με το πρόσωπό μου. Δεν ονειρεύομαι όταν λέω
    πως μ’ έκοψαν στα δυο τα σύννεφα και τα φαντάσματα.

    ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, απόσπασμα

    Ρίτα Αντωνοπούλου – Το Τρίτο Πρόσωπο

    11. Το πρόσωπο και το είδωλο
    (Ώσπερ εν κατόπτρω εαυτόν ορών – Πλάτων)

    Όταν ξημερώνει και πέφτει το φως,
    Όταν ανοίγεται το φως μες στον καθρέφτη,
    Αισθάνομαι να ‘μ’ εγώ το φως, εγώ ο καθρέφτης.

    Οι σκιές σκορπούν και τα φαντάσματα,
    Τα μάτια ξαναπαίζουν τα βλέφαρά τους.
    Φεγγοβολούν τα χέρια, σπιθίζουν τα μαλλιά.

    Είμαστε από φως, δεν μας αγγίζει ο θάνατος,
    Σαν ένα αλλοτινό ταξίδι ή ένα όνειρο,
    Όνειρα ύπνου, περιπλάνηση σκιών μέσα στη νύχτα.
    Κοιτάζομαι στο πρόσωπο να γνωριστώ,
    Γεμάτος ακόμα σκοτάδια στα μαλλιά,
    Φθορά και σκόνη μες στα μάτια.
    Αυτό θάναι το δικό σου ανάστημα,
    Το σχήμα μου, τ’ ανάστημά μου.

    Τα ρούχα, τα μαλλιά, τα μάτια και τα χείλη.
    Αυτός ο ήλιος θάναι ο ήλιος σου.
    Φιλώ τα χείλη μου, αγγίζω το αίμα,
    Σηκώνω το σώμα μου και περπατώ.

    Δεν τόξερα πως ήμουνα τόσος, και τέτοιος,
    Δε με χωράν τα ρούχα μου τα καθημερινά.
    Είμαι ένα ζώο ή ένας Άγγελος;

    ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ

    ***

    12. Γενεαλογία του προσώπου

    I

    Το πρόσωπο του παιδιού γεννιέται
    Κάτω από το πρόσωπο της μητέρας.
    Το χαμόγελό του κάτω απ’ το χαμόγελό της,
    Σαν κάτω από τη λάμψη μιας λυχνίας.

    Η πρώτη ώρα της ψυχής, η πρώτη αυγή.

    Πρόσωπο – είδωλο μιας μυστικής
    Ομοιότητας, μάτια στα μάτια,
    Χείλη στα χείλη τα γλυπτά,
    Διάφανο πρόσωπο πάνω στο πρόσωπο.

    Τρυφερή ανταπόκριση, αντανάκλαση.

    Ένας σκυφτός καθρέφτης, π’ αγρυπνεί,
    Να μη ματώσει η όψη, να μη λερωθεί.

    Μην το ματιάξει η θλίψη και χλωμιάσει.

    Δεν είναι άλλο φως επάνω στα δέντρα,
    Επάνω στα όρη, στα βουνά,
    Στα μάτια που μας κοιτάζουν, στα πορτραίτα,
    Μες στις ζωγραφιστές εικόνες των βιβλίων.

    Χίλιες όψεις, χίλια φορέματα και μυστικά.

    Γιώργος Θέμελης, Από το ποίημα Η Μόνα παίζει (1961) [Από την ενότητα Μεταμορφώσεις]

    ***

    13. Αντανάκλαση

    Το πρόσωπό μου δεν είναι πια
    Μονάχο κ’ έρημο
    Σαν αφημένο στο σκοτάδι.

    Το πρόσωπό μου είναι ωραίο.

    Γιατί το βλέπεις ωραίο είναι ωραίο
    Το πρόσωπό μου,
    Γιατί το δείχνει
    Ωραίο το πρόσωπό σου, φαίνεται ωραίο.

    Γιατί το δέχεται, γιατί το αντανακλά
    Το πρόσωπό μου, το πρόσωπό σου.

    Γιώργος Θέμελης, Από τη συλλογή Το Δίχτυ των ψυχών (1965) [Από την ενότητα Το Δίχτυ των ψυχών II]

    ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ -ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ https://www.youtube.com/watch?v=fo34A0FUoKU

    14. Ψαύεις το πρόσωπό σου …

    Ψαύεις το πρόσωπό σου,
    σκιές και είδωλα,
    αέρας και μόνο αέρας,
    επιστροφή στο πουθενά

    Βασίλης Ιωαννίδης, από την ανέκδοτη συλλογή Συμπόσιο στο μνήμα

    ***

    15. [ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ]

    Πρόσωπα του μύθου
    επάλληλοι διπλοί καθρέφτες
    μέσα στο λαβύρινθο του ιστορείν
    λόγια φτερωτά τούς δίνουν σχήμα και μορφή
    επαναλαμβάνουν τα λάθη τους
    για να υπάρξουν
    θρυλούν τα πάθη τους
    σε ευήκοα ώτα
    πρόσωπα συμπαγή
    αντιστέκονται στων βροτών τα είδωλα
    ο ανίδωτος κόσμος της σκιάς
    η μοίρα

    παρουσία αναπαράσταση
    μια ιλιγγιώδης εναλλαγή
    απροσχημάτιστη
    ψηφιακή νωπογραφία

    είδωλα σκιές ινδάλματα του μύθου
    μάς επινοούν
    χαμογελούν με νόημα στις συμπτώσεις
    μας δίνουν το άλλοθι
    της αποταύτισης
    τα πρώτα βήματα
    του δικού μας πεπρωμένου.

    Βικτωρία Καπλάνη, «Η άγνωστη φίλη», Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2015, σελ. 7.

    Σταμάτης Σπανουδάκης-Πρόσωπα

    Να ξαναθυμηθούμε και το πολύ ωραίο ποίημα του Γκανά.

    16. Προσωπικό

    Επειδή η ζωή μας μοιάζει να φυραίνει
    μέρα τη μέρα, δε θα πει πως η ζωή
    δεν αξίζει τον κόπο.

    Επειδή σ’ αγάπησα και σ’ αγαπώ ακόμη
    κι ας μην είναι όπως παλιά,
    δε θα πει πως πέθανε η αγάπη,
    κουράστηκε ίσως σαν καθετί που ανασαίνει.

    Επειδή περνάς δύσκολες μέρες
    σκυμμένη σε χαρτιά και γκρεμούς
    που δεν κλείνουν, κι εγώ πηδάω
    τις νύχτες επί κοντώ λαχανιάζοντας,
    δε θα πει πως δεν έχουμε
    μοίρα στον ήλιο, έχουμε
    τη δική μας μοίρα.

    Επειδή πότε είσαι άνθρωπος
    και πότε πουλί, φέρνεις στο σπίτι μας
    ψωμάκια μικρά της αποδημίας
    κι ελπίζουνε τα παιδιά μας
    σε καλύτερες μέρες.

    Επειδή λες όχι και ναι κι ύστερα όχι
    και δεν παραιτείσαι, ντρέπομαι
    για τα ίσως, τα μπορεί τα δικά μου,
    μα δεν αλλάζω, όπως δεν αλλάζεις κι εσύ,
    αν αλλάζαμε θα ’μαστε πάλι
    δυο άγνωστοι και θ’ αρχίζαμε
    απ’ το άλφα.

    Τώρα ξέρουμε πού πονάς
    πού σωπαίνω πότε γίνεται παύση,
    διακοπή αίματος και κρυώνουν
    τα σώματα, ώσπου μυστικό δυναμό
    να φορτίσει πάλι τα μέλη
    με δύναμη κι έλξη και δέρμα ζεστό.

    Επειδή είναι δύσκολο ν’ αγαπάς
    και δυσκολότερο ν’ αγαπάς τον ίδιο άνθρωπο
    για καιρό, κάνοντας σχέδια και παιδιά
    και καβγάδες, εκδρομές, έρωτα, χρέη
    κι αρρώστιες, Χριστούγεννα, Κυριακές
    και Δευτέρες, νόστιμα φαγητά
    και καμένα, θέλοντας ο καθένας
    να ’ναι ο άλλος γεφύρι και δέντρο
    και πηγή, κατά τις περιστάσεις
    ή και όλα μαζί στην ανάγκη,
    δε θα πει πως εγώ δεν μπορώ
    να γίνω κάτι απ’ αυτά ή και όλα μαζί,
    κι αν είναι να περάσω
    μια ζωή στη σκλαβιά –έτσι κι αλλιώς–
    ας είμαι, λέω, σκλάβος της αγάπης.

    Μιχάλης Γκανάς

  5. Να τι μου ήρθε στο νου, όταν είδα το θέμα, Γιάννη:

    Πρόσωπα χλωμά σαν άστρα, σαν λουλούδια μαραμένα,
    που τα κόψαν απ’ τη γλάστρα και τα στέλνουν `δω κι εκεί

    Σώτια Τσώτου, Λεωφορείο ο κόσμος

    ***

    Αρχίζουμε λοιπόν:
    1. Πρόσωπο αχνό

    Ενώ το πρόσωπο αχνό
    πώς διαγράφεται ξεχωριστό
    στα τόσα περιγράμματα,
    που ανάμεσά τους
    μία σκόνη σαν έφιππη
    χτυπάει σαν χρόνος.

    Σιγά σιγά γεμίζει και το σώμα,
    που ωστόσο υπολείπεται
    μέσα στα πράγματα,
    αφού στα ξαφνικά
    τι ύψος που παίρνουν τα τραπέζια,
    πόσο μακριά ανεβαίνουν οι θόλοι,
    το Άλφα μόνο και το Ωμέγα
    τον κοιτούν σαν μάτια.

    Τις επιφάνειες όλες
    τις ρυμουλκεί η ίδια η σκόνη.
    Χαράδρες ανοίγουν με βουή από κάτω
    και το νερό ανεβαίνει μέχρι τους θόλους.

    Πρόσωπο αχνό
    μα και θαμπό μες στα νερά,
    από ψηλά τα γράμματα
    σχοινί σού ρίχνουν να σε σώσουν.
    Από μιαν άνωση της γλώσσας
    είναι που δεν πνίγηκες ακόμα.

    ΣΠΥΡΟΣ ΒΡΕΤΤΟΣ -Ποίημα από το λεύκωμα «Τα σχέδια της ποίησης:
    από μιαν άνωση της γλώσσας», Πολύεδρο 2009

    ***

    2. Πρόσωπα με κράνη
    πρόσωπα από στάχτη
    πρόσωπα δίχως ουρανό
    πρόσωπα δίχως πρόσωπο
    χτυπάνε τις αρβύλες τους
    να μην ακούνε την καρδιά τους
    σφίγγονται στη ζωστήρα τους
    για να μη σωριαστούν
    τους λένε για πατρίδα
    μα δε φτάνει να ζεσταθούνε
    τους δώσαν έν’ αυτόματο
    για να φοβούνται να πεθάνουν.

    TAΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

    ***

    3. Μπορείς να γνωρίσεις ένα πρόσωπο
    όταν τα χείλια σου ανακαλύπτουν
    τις αλλεπάλληλες επιφάνειες που σώρευσαν
    οι καιροί.
    Μα έπειτα δεν σου φτάνει.

    Έπειτα θες να βρεις όλες τις μικρές φλέβες
    καθώς απλώνονται κάτω απ’ το δέρμα
    να βρεις όλα τα τραγούδια που δεν ειπώθηκαν
    όλες τις μνήμες που ταξίδεψαν
    στα λεπτά μονόξυλα
    των στιγμών.

    ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

    Χίλια πρόσωπα, Σωκράτης Μάλαμας -Μελίνα Κανά

    Ακολουθούν 5 ποιήματα του αγαπημένου Βρεττάκου:

    4. Διεθνὴς Παιδούπολη Πεσταλότσι

    Τα πρόσωπα των παιδιών είναι πατρίδες
    φερμένες εδώ απ’ τα τέσσερα σημεία της γης
    για ένα διάλογο αγάπης. Κοινό το χορτάρι κι ο ήλιος
    και τα χέρια που παίζουνε. Βλέπετε αυτά τα παιδιά
    που τα μάτια τους είναι γιομάτα ουρανό
    και αθωότητα; Είναι οι ίδιοι αυτοί
    που σκοτώθηκαν στους πολέμους.
    που εξωσμένοι απ’ του κόσμου αυτού την αδιαίρετη
    σκηνή επαιτήσανε το δικαίωμα
    να χαρούνε τη γη που τους γέννησε:

    Να κάθονται πάνω της ή να πορεύονται,
    να μαζεύουν λουλούδια, να ψαρεύουν στις λίμνες,
    να σκάφτουν, να χτίζουν, να θαυμάζουν τον κόσμο
    μες απ’ των άσπρων τους σπιτιών τα παράθυρα
    δίχως φόβο. ασφαλείς και ισότιμοι
    απέναντι στη βροχή. Οι ίδιοι που πάλαιψαν
    γενναία το αδυσώπητο σκοτάδι
    και πέσανε. που έκαμαν
    όμορφα όνειρα. Δεν ήτανε διαφορετικά
    το γέλιο, τα χέρια, οι κινήσεις τους,
    κι όμως σκοτώθηκαν. Τα μάτια τους ίδια
    το φως που ζητούσανε.

    Κάθε πρωί
    που βγαίνει ο ήλιος στην πόλη του Τρόγγεν,
    στο χωριό Πεσταλότσι, τα πράγματα είναι
    το ίδιο απλά, όπως άλλωστε ήταν πάντοτε
    σε τούτο τον κόσμο. Μονάχα πως τα πρόσωπα
    εδώ των παιδιών είναι πατρίδες.
    Κάθε πρωί, με το ίδιο τραγούδι
    και κάτω απ’ την ίδια υπόσχεση
    αγάπης
    όλα μαζί
    είναι η Υδρόγειος που προσεύχεται.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    ***

    5. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΝΥΧΤΑ
    Δε μπορώ να σου γράψω. Όλα αλλάζουνε, ρέουν,
    λάμπουν παράξενα. Αυτή τη στιγμή,
    στο τραπέζι μου απάνω διακλαδίζονται δέκα
    ρυάκια φωτιάς. Δεν έχω πια δάχτυλα.

    Μόνο
    το πρόσωπο μου αντιστέκεται
    να μείνει σαν πρόσωπο.
    Για μένα, για σένα,
    για όλο τον κόσμο.

    N.Bρεττάκος

    ***

    6. Ένα πρόσωπο

    Ένα πρόσωπο είναι μια ευθύνη.
    Έχει μια θέα όπως ένα βουνό
    με μεγάλον ορίζοντα.
    Θεέ μου,
    ξέρω το βάρος μου.
    «Πενήντα νεκροί»
    «εκατό τραυματίαι»
    τηλεγραφούν απ’ τ’ Αλγέρι.
    Προς τα πού να φωνάξω; Και τι
    να τον κάμω αυτόν
    τον Ταΰγετο που έχεις
    στήσει στους ώμους μου

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    7. Παραλλαγμένα πρόσωπα

    Από παντού έρχονται πρόσωπα
    Σκεπασμένα από την οδύνη. Δικό τους δεν έμεινε
    πάνω τους τίποτα’ παραλλαγμένα εντελώς
    απ’ τη φθορά – σαν παμπάλαια
    τζάμια που πόριασαν.

    Θα χρειάζονταν ίσως
    να φτιάξει ένα απέραντο προαύλιο ο ήλιος,
    να μπούν κατά φάλαγγες οι
    πεφορτισμένοι της γης – χωρισμένοι
    κατά πληγές, κατά δάκρυα, κατά σιωπές,
    κατά στίγματα.

    Τα βήματα τους συνθέτουν
    μιάν ασήκωτη ποίηση που αν μου ζητούσε
    να την πω θα κατέθετα την πένα, τα χέρια,
    στα χείλη η φωνή μου.

    Λοιπόν όταν βρέθηκα
    στον κόσμο αντιμέτωπος αυτής της φθοράς,
    όταν είδα τις φάλαγγες που πάνω στη γης
    λιτανεύουν τον ήλιο, τότε μόνο κατάλαβα
    πως δεν είμαι τίποτα.

    ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

    ***

    8. Τά πρόσωπα τῶν λουλουδιῶν

    Γιά μι’ ἀκόμη φορά, σταμάτησα
    σήμερα κι ὥρα πολλή κοιτοῦσα
    τό πρόσωπο ἑνός λουλουδιοῦ.
    Βρῆκα τά μάτια του·
    ἔσκυψα
    μέσα του
    κι ἔνιωσα
    δέος.

    Καί γιόμισα ἀγάπη
    γιόμισα εὐλάβεια
    γιόμισα ἄνθρωπο.

    Νικηφόρος Βρεττάκος

    Φαραντούρη – Τα Πρόσωπα του Ήλιου (Θεοδωράκη-Καρατζά) https://www.youtube.com/watch?v=2Z-HWHj0arM

    9. Η πηγή

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    για ξαναβγές και πάλι
    θέλω να δω το αίμα σου
    δεν έκαιγες λυχνάρι
    φώτιζες
    το φοβισμένο πρόσωπο
    θέλω να δω
    το φοβισμένο πρόσωπο
    τώρα
    πάλι και πάλι
    τότε
    όλο το σώμα μου ήταν
    μια πληγὴ
    φεγγάρι
    μια πηγὴ
    και φώτιζε
    της νύχτας το σκοτάδι

    Φεγγάρι πεθαμένο μου
    θέλω να δω το αίμα σου
    τώρα
    πάλι και πάλι

    Μίλτος Σαχτούρης, ἀπὸ τὴ συλλογή ΟΤΑΝ ΣΑΣ ΜΙΛΩ

    ***

    10. Μονάχος με τη μοναξιά μου και τις λέξεις μου,
    αγωνίζομαι να συναρμολογηθώ,
    να ‘βρω ένα πρόσωπο που να ταιριάζει
    με το πρόσωπό μου. Δεν ονειρεύομαι όταν λέω
    πως μ’ έκοψαν στα δυο τα σύννεφα και τα φαντάσματα.

    ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, απόσπασμα

    Ρίτα Αντωνοπούλου – Το Τρίτο Πρόσωπο

  6. Τρία ποιήματα του εξαιρετικού Γιώργου Θέμελη:

    11. Το πρόσωπο και το είδωλο
    (Ώσπερ εν κατόπτρω εαυτόν ορών – Πλάτων)

    Όταν ξημερώνει και πέφτει το φως,
    Όταν ανοίγεται το φως μες στον καθρέφτη,
    Αισθάνομαι να ‘μ’ εγώ το φως, εγώ ο καθρέφτης.

    Οι σκιές σκορπούν και τα φαντάσματα,
    Τα μάτια ξαναπαίζουν τα βλέφαρά τους.
    Φεγγοβολούν τα χέρια, σπιθίζουν τα μαλλιά.

    Είμαστε από φως, δεν μας αγγίζει ο θάνατος,
    Σαν ένα αλλοτινό ταξίδι ή ένα όνειρο,
    Όνειρα ύπνου, περιπλάνηση σκιών μέσα στη νύχτα.

    Κοιτάζομαι στο πρόσωπο να γνωριστώ,
    Γεμάτος ακόμα σκοτάδια στα μαλλιά,
    Φθορά και σκόνη μες στα μάτια.

    Αυτό θάναι το δικό σου ανάστημα,
    Το σχήμα μου, τ’ ανάστημά μου.
    Τα ρούχα, τα μαλλιά, τα μάτια και τα χείλη.

    Αυτός ο ήλιος θάναι ο ήλιος σου.
    Φιλώ τα χείλη μου, αγγίζω το αίμα,
    Σηκώνω το σώμα μου και περπατώ.

    Δεν τόξερα πως ήμουνα τόσος, και τέτοιος,
    Δε με χωράν τα ρούχα μου τα καθημερινά.

    Είμαι ένα ζώο ή ένας Άγγελος;

    ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ

    ***

    12. Γενεαλογία του προσώπου

    I

    Το πρόσωπο του παιδιού γεννιέται
    Κάτω από το πρόσωπο της μητέρας.
    Το χαμόγελό του κάτω απ’ το χαμόγελό της,
    Σαν κάτω από τη λάμψη μιας λυχνίας.

    Η πρώτη ώρα της ψυχής, η πρώτη αυγή.

    Πρόσωπο – είδωλο μιας μυστικής
    Ομοιότητας, μάτια στα μάτια,
    Χείλη στα χείλη τα γλυπτά,
    Διάφανο πρόσωπο πάνω στο πρόσωπο.

    Τρυφερή ανταπόκριση, αντανάκλαση.

    Ένας σκυφτός καθρέφτης, π’ αγρυπνεί,
    Να μη ματώσει η όψη, να μη λερωθεί.

    Μην το ματιάξει η θλίψη και χλωμιάσει.

    Δεν είναι άλλο φως επάνω στα δέντρα,
    Επάνω στα όρη, στα βουνά,
    Στα μάτια που μας κοιτάζουν, στα πορτραίτα,
    Μες στις ζωγραφιστές εικόνες των βιβλίων.

    Χίλιες όψεις, χίλια φορέματα και μυστικά.

    Γιώργος Θέμελης, Από το ποίημα Η Μόνα παίζει (1961) [Από την ενότητα Μεταμορφώσεις]

    ***

    13. Αντανάκλαση

    Το πρόσωπό μου δεν είναι πια
    Μονάχο κ’ έρημο
    Σαν αφημένο στο σκοτάδι.

    Το πρόσωπό μου είναι ωραίο.

    Γιατί το βλέπεις ωραίο είναι ωραίο
    Το πρόσωπό μου,
    Γιατί το δείχνει
    Ωραίο το πρόσωπό σου, φαίνεται ωραίο.

    Γιατί το δέχεται, γιατί το αντανακλά
    Το πρόσωπό μου, το πρόσωπό σου.

    Γιώργος Θέμελης, Από τη συλλογή Το Δίχτυ των ψυχών (1965) [Από την ενότητα Το Δίχτυ των ψυχών II]

    ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ -ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ https://www.youtube.com/watch?v=fo34A0FUoKU

    14. Ψαύεις το πρόσωπό σου …

    Ψαύεις το πρόσωπό σου,
    σκιές και είδωλα,
    αέρας και μόνο αέρας,
    επιστροφή στο πουθενά

    Βασίλης Ιωαννίδης, από την ανέκδοτη συλλογή Συμπόσιο στο μνήμα

    ***

    15. [ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ]

    Πρόσωπα του μύθου
    επάλληλοι διπλοί καθρέφτες
    μέσα στο λαβύρινθο του ιστορείν
    λόγια φτερωτά τούς δίνουν σχήμα και μορφή
    επαναλαμβάνουν τα λάθη τους
    για να υπάρξουν
    θρυλούν τα πάθη τους
    σε ευήκοα ώτα
    πρόσωπα συμπαγή
    αντιστέκονται στων βροτών τα είδωλα
    ο ανίδωτος κόσμος της σκιάς
    η μοίρα

    παρουσία αναπαράσταση
    μια ιλιγγιώδης εναλλαγή
    απροσχημάτιστη
    ψηφιακή νωπογραφία

    είδωλα σκιές ινδάλματα του μύθου
    μάς επινοούν
    χαμογελούν με νόημα στις συμπτώσεις
    μας δίνουν το άλλοθι
    της αποταύτισης
    τα πρώτα βήματα
    του δικού μας πεπρωμένου.

    Βικτωρία Καπλάνη, «Η άγνωστη φίλη», Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2015, σελ. 7.

    Σταμάτης Σπανουδάκης-Πρόσωπα

    Να ξαναθυμηθούμε και το πολύ ωραίο ποίημα του Γκανά.

    16. Προσωπικό

    Επειδή η ζωή μας μοιάζει να φυραίνει
    μέρα τη μέρα, δε θα πει πως η ζωή
    δεν αξίζει τον κόπο.

    Επειδή σ’ αγάπησα και σ’ αγαπώ ακόμη
    κι ας μην είναι όπως παλιά,
    δε θα πει πως πέθανε η αγάπη,
    κουράστηκε ίσως σαν καθετί που ανασαίνει.

    Επειδή περνάς δύσκολες μέρες
    σκυμμένη σε χαρτιά και γκρεμούς
    που δεν κλείνουν, κι εγώ πηδάω
    τις νύχτες επί κοντώ λαχανιάζοντας,
    δε θα πει πως δεν έχουμε
    μοίρα στον ήλιο, έχουμε
    τη δική μας μοίρα.

    Επειδή πότε είσαι άνθρωπος
    και πότε πουλί, φέρνεις στο σπίτι μας
    ψωμάκια μικρά της αποδημίας
    κι ελπίζουνε τα παιδιά μας
    σε καλύτερες μέρες.

    Επειδή λες όχι και ναι κι ύστερα όχι
    και δεν παραιτείσαι, ντρέπομαι
    για τα ίσως, τα μπορεί τα δικά μου,
    μα δεν αλλάζω, όπως δεν αλλάζεις κι εσύ,
    αν αλλάζαμε θα ’μαστε πάλι
    δυο άγνωστοι και θ’ αρχίζαμε
    απ’ το άλφα.

    Τώρα ξέρουμε πού πονάς
    πού σωπαίνω πότε γίνεται παύση,
    διακοπή αίματος και κρυώνουν
    τα σώματα, ώσπου μυστικό δυναμό
    να φορτίσει πάλι τα μέλη
    με δύναμη κι έλξη και δέρμα ζεστό.

    Επειδή είναι δύσκολο ν’ αγαπάς
    και δυσκολότερο ν’ αγαπάς τον ίδιο άνθρωπο
    για καιρό, κάνοντας σχέδια και παιδιά
    και καβγάδες, εκδρομές, έρωτα, χρέη
    κι αρρώστιες, Χριστούγεννα, Κυριακές
    και Δευτέρες, νόστιμα φαγητά
    και καμένα, θέλοντας ο καθένας
    να ’ναι ο άλλος γεφύρι και δέντρο
    και πηγή, κατά τις περιστάσεις
    ή και όλα μαζί στην ανάγκη,
    δε θα πει πως εγώ δεν μπορώ
    να γίνω κάτι απ’ αυτά ή και όλα μαζί,
    κι αν είναι να περάσω
    μια ζωή στη σκλαβιά –έτσι κι αλλιώς–
    ας είμαι, λέω, σκλάβος της αγάπης.

    Μιχάλης Γκανάς

  7. ….Εντάξει, δημοσιεύτηκαν τα σχόλιά σου!
    …Αγγελική, είσαι ανεπανάληπτη!!!… Τόσος ποιητικός πλούτος!!!…Σκέφτομαι πως έχεις στο μυαλό σου μέσα σε κουτάκια τα θέματα και μόλις δεις τη νέα ανάρτηση βάζεις σε λειτουργία τον ποιητικό σου ανιχνευτή!…. Bravissima!!!

    -«Αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο» (Γ. Ρίτσος)

    -Φερνάντο Πεσσόα
    VIII

    «Πόσες μάσκες και πόσες άλλες
    Πάνω στο πρόσωπο της ψυχής μας φοράμε;
    Άραγε, όταν γι’ αστείο η ψυχή τη μάσκα θελήσει να βγάλει;
    Ξέρει πως έτσι αφήνει το πρόσωπο γυμνό να φανεί;
    Η μάσκα η πραγματική, δεν νιώθει τίποτα κάτω απ’ τη μάσκα
    Αλλά κοιτάζει μέσ’ απ’ αυτή με μάτια κρυμμένα.»
    (Από το «35 ΣΟΝΕΤΑ» του ετερώνυμου Αλεξάντερ Σερτς)

    -Άννας Δερέκα, «Μ’ αυτό το ραγισμένο πρόσωπο»

    Μ’ αυτό το ραγισμένο
    Πρόσωπο
    Πώς να περάσω
    Μπροστά απ’ τον μεγάλο
    Επίχρυσο καθρέφτη του σπιτιού!
    (http://www.giannena-e.gr)

    -Δημήτρης Δούκαρης, «Τέλενδος ή το πέτρινο πρόσωπο της αγαπημένης»
    Ι.
    «Δεν έχει νικητές και νικημένους
    η αποφράς ήμερα
    που όλα θα τα σκεπάσει
    το αλμυρό νερό» —
    ήχος αιώνιος και τελετουργικός
    σα μυστικό γραμμένο υπερκόσμια
    στο πέτρινο πρόσωπο της αγαπημένης,
    που ο τοπικός γεωγράφος ονόμασε:
    «η μικρά νήσος Τέλενδος»,
    και ο γραμματικός:
    το αληθινό πρόσωπο της ιστορίας·
    αφού ο καθένας μπορεί να διαβάσει
    τα δικά του νήματα της ζωής·
    και ο άνθρωπος της ζωής:
    το τέλειο και παντοτινό
    πρόσωπο της αγάπης,
    αφού σαν πέτρινο δεν αλλάζει,
    όταν κάθε αγάπη αλλάζει.»
    (http://www.poiein.gr/archives/885/index.html)

    -Γιώργος Αδαμίδης: «Η ΑΡΑΧΝΗ / ΠΡΟΣΩΠΟ»

    Στον Σ.,
    που τίποτε δεν κατάλαβε

    Τις νύχτες γίνομαι αράχνη και υφαίνω τον ιστό της ζωής μου. Λεύκα της Ακροναυπλίας γίνομαι, αγριελιά στο πατρογονικό αμπέλι της Ξάνθης.
    Ένα κεραυνοβολημένο πεύκο στη Γαλάτιστα, μια σπασμένη βάρκα στην παραλία Πλαταμώνος, θεατής των συνευρέσεών σας γίνομαι, θύμα και αυτόπτης μάρτυς της σκληρότητας και της απανθρωπίας σας.

    Ντύνομαι οδοκαθαριστής και μαζεύω τα σημάδια της νυχτερινής σας ευωχίας, αφουγκράζομαι ομιλήματα και εκλιπαρώ χειρονομίες… Κοντοστέκομαι στα φανάρια και χαζεύω τις βιτρίνες, ενώ βήματα με προσπερνούν και σβήνουν στο σκοτάδι.

    Τα βράδυα ονομάζομαι Παύλος, σε μικρούς δρόμους με κλειστά μαγαζιά και ρολά κατεβασμένα βυθίζομαι, ένα με την ξεβαμμένη ώχρα στους τοίχους και με τα απεγνωσμένα μηνύματα «Σούλα σ’ αγαπώ».

    Το πρωί βέβαια ξαναβρίσκω το κοινωνικό μου πρόσωπο και το βαφτιστικό όνομά μου, διαλέγω το κουστούμι της ημέρας, ένας Πέτρος γίνομαι, ντύνομαι αξιοπρεπής και αδιαπέραστος ―έτσι νομίζουν― πλην παραμένω ανυπεράσπιστος και εκτεθειμένος στα μάτια των περαστικών και στων πλανόδιων πωλητών τις φωνές.

    Μόλις πέσει η νύχτα, αράχνη πάλι είμαι και συνεχίζω τον σπασμένο ιστό της ζωής μου.

    [πρώτη δημοσίευση: Εντευκτήριο, 9, 1989]

    -Ντίνος Χριστιανόπουλος, «Ρημαγμένο νταμάρι»

    Έρχονται ώρες που τι να σου κάνουν πια και τα χαμόγελα,
    πέφτουν ένα ένα σαν τα εφτά πέπλα της Σαλώμης,
    και στο τέλος απομένεις γυμνός, και τότε αρχίζουν όλα να
    κραυγάζουν•
    τα μάτια κραυγάζουν: εμείς είμαστε που ρουφήξαμε τόση
    ομορφιά,
    τα χέρια κραυγάζουν: εμείς είμαστε που συντελέσαμε στην
    υποταγή,
    το σώμα κραυγάζει: εγώ είμαι που συσπάστηκα στην
    κτηνωδία του καλοκαιριού,
    οι στίχοι διαλαλούν τα μυστικά μας,
    γίναμε πια σαν ιδιωτικό ημερολόγιο σε ξένα χέρια.
    Έτσι είναι, δεν ωφελούν πια τα χαμόγελα, όσο κι αν είναι
    ανοιχτόκαρδα,
    ούτε ωφελεί να κρατάς το στόμα κλειστό όταν όλα κραυ-
    γάζουν•
    και τι να την κάνεις τη διπλομανταλωμένη αξιοπρέπεια
    της σιωπής
    τώρα που όλοι ξέρουν ποιους ικετέψαμε, σε ποιες αγκαλιές
    συσπειρωθήκαμε,
    κι είναι το πρόσωπό μας σα νταμάρι ρημαγμένο
    κι είμαστε σαν ψημένα κάστανα που εύκολα τα ξεφλουδί-
    ζει κανείς.
    (Από τη συλλογή «Ανυπεράσπιστος Καημός»)

  8. Αν τα έχω σε κουτάκια όλα, Γιάννη, τότε γιατί είναι φορές που νιώθω να έχω ξε-κουτιάνει τελείως;

    ***

    1. Πρόσωπα μέσα από μισόφωτα αισθημάτων
    Θα πρέπει πάλι να σταθώ
    μπροστά στο λογικό καθρέφτη της εισόδου,
    αδειάζοντας εκεί από κάθε μνήμη.
    Να ακούσω πάλι το μαραμένο αέρα της φωνής σας
    να υπομείνω κι αυτόν το νέο χωρισμό
    Τόσα πρόσωπα σ’ ένα τοπίο ερημικό
    κι οι μέρες που αγάπησα ζαλίζονται-
    κουρασμένα φύλλα
    Η απελπισία της μοναξιάς πιο στοργική
    μπροστά σ΄ αυτούς τους ευτελείς συμβιβασμούς
    της λύπης

    Και πάλι να ξυπνώ σ’ ένα πρωί -παράθυρο που χάσκει
    στον πανικόβλητο ουρανό

    ΖΕΦΗ ΔΑΡΑΚΗ

    2. ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ

    Εβούλιαζε τον τοίχο μες τα μάτια μου
    σα να ΄ταν θάλασσα τα χέρια του
    δεν οδηγούσαν πουθενά
    Θυμάμαι ακόμα εκείνα τα χέρια
    στην τρικυμία των τσιγάρων

    Όταν έφυγα το πλήθος κι οι μεγάλοι προβολείς
    είχανε κιόλας ρημάξει τη μορφή του

    ZEΦΗ ΔΑΡΑΚΗ

    Τα πρόσωπα του ήλιου-Φαραντούρη

    3. Ο Νάρκισσος και το πρόσωπό του

    Θα ’ τανε γύρω στα δεκάξι
    αμούστακο παλικαράκι.
    Δεν είχε δει το πρόσωπό του
    ποτέ μέσα σε καθρεφτάκι,
    ποτέ σε γάργαρο ρυάκι.

    «Νάρκισσε», λέγαν τα πουλιά,
    «είναι κατάρα η ομορφιά,
    είσαι ο πιο όμορφος του κόσμου.
    Μοιάζεις μ’ ένα κλωνάρι δυόσμου
    όμως φυλάξου απ’ το νερό,
    μη γίνει κάτι φοβερό».

    Έσκαγε στα βουνά η αυγούλα
    κι αυτός εβγήκε για κυνήγι.
    Μοίρα κακιά τον κυνηγούσε
    κι όρισε τη ζωή του λίγη:
    έπεσε στο νερό κι επνίγη.

    Όλοι ρωτάγαν πώς εγίνη
    πώς έχασε ο ουρανός το γιο του.
    Η Ηχώ όμως ξέρει την αλήθεια:
    ερωτεύτηκε τον εαυτό του,
    ερωτεύτηκε το πρόσωπό του!

    «Νάρκισσε», κλαίγαν τα πουλιά,
    ήταν κατάρα η ομορφιά.
    ήσουν ο πιο όμορφος στη χώρα,
    ένα λουλούδι είσαι πια τώρα
    που μοσχομύρισε τη γη
    και που θυμίζει χαραυγή».

    Ανδρέας Αγγελάκης

    ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ -ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ

    3. EYA

    Με παρέσυρε.
    Πυκνά φυλλώματα, υγρά.
    Δεν φορούσε πρόσωπο.
    Άγγιξα τότε ένα φίδι, την καρδιά του.
    Κι ευθύς κατρακύλησα στο χώμα.
    Ούτε θεός ούτε διάβολος.
    Στον Κήπο τον αποκαλούσαν «άνδρα».
    Στο στόμα άφηνε γεύση μήλου σε αποσύνθεση.

    [Χλόη Κουτσουμπέλη, από τη συλλογή Η ΑΛΕΠΟΥ κι ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΧΟΡΟΣ]

  9. Ciao Aggeliki!!!… Πάντως ο ανιχνευτής του εγκεφάλου σου δουλεύει μια χαρά!!!!

    -Johnny Cash, “Την πρώτη φορά που είδα το πρόσωπό σου”

    «Την πρώτη φορά που είδα το πρόσωπό σου
    Νόμιζα ο ήλιος ανέτειλλε στα μάτια σου
    Και το φεγγάρι και τα αστέρια ήταν τα δώρα που έδωσες
    Στους σκοτεινούς και ατέλειωτους ουρανούς, αγάπη μου
    Και την πρώτα φορά που φίλησα το στόμα σου
    Ένιωσα τη Γη να κινείται στο χέρι μου
    Σαν την τρεμόμενη καρδιά ενός αιχμάλωτου πουλιού
    Που ήταν εκεί με την εντολή μου, αγάπη μου
    Και την πρώτα φορά που ξάπλωσα μαζί σου
    Ένιωσα την καρδιά σου τόσο κοντά στη δική μου
    Και ήξερα η χαρά μας θα γεμίσει τη Γη
    Και θα κρατήσει για πάντα, αγάπη μου
    Την πρώτη φορά που είδα το πρόσωπό σου
    το πρόσωπό σου»

    -“Αυτός που το πρόσωπό του δεν σκορπάει φως,
    ποτέ του δεν θα γίνει άστρο.”
    (William Blake)

    -«(Είχαν τα πρόσωπά µας τόσο αλλόκοτα µπλεχτεί. Μη µας κατηγορήσετε .
    Χάσαµε πια οριστικά το δικό µας)»
    (Μ. Αναγνωστάκης, από τις ΕΠΟΧΕΣ 2,ΙΙ)

    -”Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει. Και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι, να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει ή ομορφιά.”
    (Μάνος Χατζιδάκις)

    «….Δε θέλω τίποτ΄ άλλο παρά να μιλήσω απλά,
    να μου δοθεί τούτη η χάρη.
    Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε
    με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει
    και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ
    που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της
    κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια
    γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά.»
    (ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ)

    -«…Ω , κλειστό πρόσωπο , σκοτεινή αγωνία ,
    πυρετέ που πικραίνεις τ’ αστέρια ,
    υπάρχει κάποιος που σαν κι εσένα
    λαχταρά την αυγή
    γυρεύοντας το πρόσωπο σου στη σιωπή .
    Απλώθηκες κάτω απ’ τη νύχτα
    σαν ένας κλειστός , πεθαμένος ορίζοντας
    Φτωχή καρδιά που τρέμεις ,
    κάποτε ήσουν η αυγή.»
    (Τσέζαρε Παβέζε)

  10. -« Το πρόσωπο της μητερούλας φέγγει
    πάνω απ’ τους ρόδινους λοφίσκους τού ύπνου σου
    εαρινό φεγγάρι
    ανάμεσα απ’ τα στάχυα τής έγνοιας της
    και τα τριαντάφυλλα των τραγουδιών μου.
    Κοιμήσου, κοριτσάκι.
    Είναι μακρύς ο δρόμος.
    Πρέπει να μεγαλώσεις.
    Είναι μακρύς μακρύς
    μακρύς ο δρόμος.
    (Απόσπασμα από το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου «Πρωινό Άστρο»)

    -Τάσος Λειβαδίτης- Πρόσωπα στον καθρέφτη

    Εκείνο το πρωί ξύπνησα με την αίσθηση ότι μες στον ύπνο μου είχα ανακαλύψει επιτέλους τι σημαίνει ευτυχία – μόνο που δε θυμόμουν τι ακριβώς
    τ’ άλλα θα τα μάθαινα αργότερα μέσ’ από σκοτεινούς υπαινιγμούς ή αδιάφορα λόγια και συχνά αναρωτιόμουν: είμαστε τάχα αθώοι αυτού του εγκλήματος;
    Όμως η νύχτα με δρόμους μοναχικούς και τύψεις φτιάχνει έναν κόσμο ξένο, φανάρια υγρά μέσα στις γάζες των αποστάσεων, άνθρωποι που υπάρχουν και δεν υπάρχουν όπως όλοι μας, πόσα βιβλία αδιάβαστα ακόμα, πόσα κλειδιά ριγμένα στο ποτάμι κι οι νεκροί δεν πέθαναν αλλά τώρα ξέρουν την ώρα και δεν παρουσιάζονται όποτε να ‘ναι.
    Ο Ιάκωβος έκανε να με κρατήσει, «χάθηκαν όλα» του λέω, «μα αυτό είναι το συναρπαστικό» μου λέει – φίλοι παλιοί απ’ τον καιρό που είχαμε ακόμα τη δύναμη να κλαίμε.
    Ύστερα μείναμε σιωπηλοί κοιτάζοντας τον καθρέφτη – υπήρχε εκεί κι ένα τρίτο πρόσωπο για το οποίο δε θα μιλήσουμε ποτέ.
    Τώρα αν θυμάμαι κάτι απ’ τη ζωή μου είναι δυο τρία ήρεμα βράδια και λίγη μουσική απ’ το ανεκπλήρωτο – κι αυτά τα γλυκά λόγια που λέμε στον εαυτό μας όταν μας έχουν όλοι απαρνηθεί…

  11. Όμορφο πρόσωπο! Καμένο στης λαλιάς που πρωτάκουσες
    την αντηλιά και ανεξήγητα τώρα
    Γινωμένο μέσα μου δεύτερη ψυχή. Τη στιγμή που η πρώτη
    Σε μια γη μπλε της βιολέτας μ’ άγριες χαίτες τρικυμίας
    Όστρακα κι άλλα του ήλιου ευρήματα να γυαλίζει καταγίνονταν
    Ωσάν τα εκμαγεία του νου σου να μην είχαν κιόλας
    Φύση βγάνει περασμένη απ’ όλες του θυμού των θεών τις αστραψιές

    Ή για λίγο να μην είχε από δική σου χάρη μέσα μου
    Μισανοιχτό μείνει το Ακοίταχτο!

    Αλλ’ ο λέων περνάει σαν ήλιος. Οι άνθρωποι μόνο ιππεύουν
    Κι άλλοι πεζοί πάνε· ώσπου μέσα στις νύχτες χάνονται. Παρόμοια
    Κείνα που σκυφτός επάνω στο γραφείο μου ζητούσα να διασώσω
    αλλ’
    Αδύνατον. Πώς αλλιώς. Που και μόνο η σκέψη σου γινομένη από
    καιρό ουρανός

    Και μόνο η σκέψη σου μου ‘καψε όλα τα χειρόγραφα

    Και μια χαρά που η δεύτερη ψυχή μου
    Πήρε σκοτώνοντας την πρώτη κίνησε με τα κύματα να φεύγει
    Ο άγνωστος που υπήρξα πάλι ο άγνωστος να γίνω

    Φοβερά μαλώνοντας οι άνεμοι
    Ενώ του ήλιου η λόγχη πάνω στο σφουγγαρισμένο πάτωμα όπου
    Σφάδαζα
    μ’ αποτελείωνε

    OΔΥΣΣEAΣ ΕΛΥΤΗΣ, ΣΟΛΩΜΟΥ ΣΥΝΤΡΙΒΗ ΚΑΙ ΔΕΟΣ

    • …Ας έχεις τον τελευταίο λόγο στους σχολιασμούς σε τούτη την ανάρτηση, Αγγελική!
      Δεν έχω κάτι άλλο για το θέμα μας… Την αγάπη μου!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: