Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

«Τι λαός, τι μη λαός και τι αναμεσό τους»…

ergo_2535-b-1024x854

-Ο λαός μεταξύ “αγιογραφίας” και απαξίας…
Συνηθίζουμε (κυρίως οι πολιτικοί αριστεροί και δεξιοί) να ομνύομε στο όνομα του λαού να τον υμνούμε και να τον δοξάζουμε, αλλά….
Δεν είναι ένας ο «λαός» ούτε και μία η αναπαράστασή του με λέξεις ή και με τους αριθμούς της στατιστικής. Ο, τι αποσαφηνίστηκε με τους αιώνες είναι πως καλύπτει τους λεγόμενους «κοινούς» ή «απλούς ανθρώπους», τους υπηκόους, και μάλιστα, στην πολεμική γλώσσα, τους στρατιώτες, και ότι στις τάξεις του δεν συνανήκουν οι ηγέτες και οι πατρίκιοι – οι οποίοι πάντως μιλούν ανενδοιάστως εν ονόματί του, σαν αυθεντικοί εκφραστές του. Υπάρχει λοιπόν ο λαός της πολιτικής ρητορικής, της λογοτεχνίας, της δημοσιογραφίας, του εκκλησιαστικού λόγου κτλ. Υπάρχει ένα ζυμάρι δηλαδή, μια μάζα, που το πλάθουμε κατά τις περιστασιακές βλέψεις και ανάγκες μας, για να του δώσουμε το σχήμα που μας εξυπηρετεί. Κι έτσι το πρόσημο αλλάζει με τον καιρό και τα ρεύματά του. Και όσο εύκολα αποθεώνεται ο λαός και δοξάζεται, όταν λ.χ. οδεύουμε προς την πολύφερνη κάλπη, εξίσου εύκολα αποκαθηλώνεται, επιτιμάται, ελεεινολογείται.
Οι αγιογράφοι του λαού (και οι πολιτικοί ανάμεσά τους, στον γνωστό ρόλο του δημαγωγού) ανασύρουν όλα τα κολακεύματα («ο λαός έχει μνήμη και κρίση» κτλ.), οι δε κρημνιστές, πάντοτε αριστοκράτες, πάντοτε μακριά από τον όγκο των πληβείων, ψέγουν την «ανωριμότητά» του και ενοχλούνται ακόμα και από το χαρακτήρα πανηγυριού που παίρνει ώρες ώρες η λαοσύναξη.
Και οι δύο αυτές «αναγνώσεις» του συμβάντος, παρότι αντίθετες, απορρέουν από την ίδια σχολή: τη σχολή που μετράει τα πράγματα με τα κριτήρια μιας κάποιας ηθικολογίας και μεταφυσικής. Αλλά ο λαός δεν είναι οντότητα της μεταφυσικής ούτε προσεγγίζεται με ηθικολογικά κριτήρια, εκτός και θέλουμε να περιστείλουμε τη δυναμική και την ποικιλία του. Ούτε αποκλειστικά ενάρετος είναι δηλαδή ούτε αποκλειστικά αχρείος και λαμόγιο. Τέτοιοι όροι δεν χωρούν εδώ, και δεν αποδίδουν ούτε κατ’ ελάχιστο την εικόνα ενός πάντοτε ανανεούμενου και ανασχηματιζόμενου κύματος που περιέχει όλες τις εκδοχές του ανθρώπινου βίου, με αποτέλεσμα να είναι αυτό που κάθε φορά γίνεται.
Θα μπορούσαμε ίσως να πούμε ότι η στάση του καθενός απέναντι στον λαό δεν εξαρτάται μόνο από το αν νιώθει και ο ίδιος ισότιμο μέλος του και όχι οδηγητής και κύριός του, αλλά και από το πώς ερμηνεύει ηθικά το συχνόχρηστο δίστιχο απόσπασμα από το επίγραμμα του Διονύσιου Σολωμού «Προς τους Επτανησίους», των ετών 1844-1846:
«Δυστυχισμένε μου λαέ, καλέ κι ηγαπημένε,
πάντοτ’ ευκολοπίστευτε και πάντα προδομένε».
Ο λαός στον Σολωμό είναι, ταυτόχρονα και αδιαχώριστα, δυστυχισμένος, καλός, ηγαπημένος, ευκολοπίστευτος και προδομένος, δηλαδή την ίδια στιγμή ο ποιητής τον ελέγχει και τον αγαπά, τον τιμά και τον επιτιμά.

Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: