Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

«Γενέθλιος τόπος» (Να επιστρέφουμε)…

paidika_xronia

Ένα κείμενό μου για την «πατρίδα της καρδιάς και της ψυχής μας»…

«Γενέθλιος τόπος»
(Να επιστρέφουμε)

«Είμαι δεμένος μ’ αυτό το χώμα, με το γενέθλιο τόπο μου, με την πατρική γη,
τα δέντρα, τα βουνά, τα ταπεινά σπιτάκια.
Είμαι σφιχτά δεμένος με τους ανθρώπους μου.
Χαίρομαι να τους βλέπω να γελούν
και λυπούμαι σαν το πρόσωπό τους συννεφιάζει».
(Σαράντης Παυλέας)

Κάθε φορά που επιστρέφω στο γενέθλιο τόπο, νιώθω πως νοιάζομαι περισσότερο για τη μουσική.
Για ό,τι, δηλαδή, αγαπήσαμε ανεπιτήδευτα και άδολα και μέσα μας ακόμα ηχεί. Τις λέξεις που ως ήχος πλάγιος βυζαντινός ηχούν κι ας είναι καθημερινές, το πρώτο της ανεκπλήρωτης αγάπης σκίρτημα, το ποθοπλάνταγμα της πρώτης εφηβείας, το γάργαρο γέλιο ενός κοριτσιού που τρέχει ανέμελά κυνηγώντας τους ανέμους στο λιβάδι, το μυστικό ενός φίλου, τις γοερές κραυγές του Αλέξανδρου την ώρα που οι χωροφύλακες σέρναν τον πατέρα του για τη Γυάρο, το «κελάρυσμα» του αίματος απ’ το γρατσουνισμένο γόνατο, απ’ το τρύπιο κεφάλι π’ άνοιξε στον πετροπόλεμο στον απάνω μαχαλά, το βουβό κλάμα των μαυροφόρων που ως τραγωδίας χορός ακολουθούν το ξόδι, το χάδι απ’ το ροζιασμένο χέρι της μάνας, το σκαμπίλι του πατέρα που μας τ’ άστραψε σαν ανακάλυψε πως καπνίζαμε στη λούφα τσιγαράκι, το παραμύθι της βαβάς, τις ιαχές της νίκης στο ποδόσφαιρο, του γάμου τα τσουγκρίσματα, τα «όπα! ίστα!» στο χορό. Όλα χορός του μέσα. Όλα μουσική. Μουσική που ηχεί στα τζιέρια μας και θα ηχεί ως το επέκεινα που μέλλει να μας βρει.
Εδώ είμαστε, αδέρφια. Στη ρίζα μας. Στο γενέθλιο τόπο μας. Όποιο κι αν έχει όνομα, όπως και να τον ονοματίσεις το ίδιο είναι. Γνώριμες αγαπημένες οι ψυχές εκεί για τον καθένα μας.. Ίδιες οι χαρές, ίδιες οι λύπες. Ίδια και η αγωνία μας: Να μη χαθούμε, να μην αφανιστεί ο τόπος ο γενέθλιος.
Στο γενέθλιο τόπο μας. Εκεί που κρυφοδιαβαίνουν οι ψυχές που χάθηκαν για πάντα και ψιθυρίζουν προσευχές για το καλό μας. Που μόνο εμείς τις ψυχανεμιζόμαστε και κανείς άλλος. Που οι ψυχές που ζουν κλαίνε και γελούν και μαραίνονται και ανθίζουν. Και οι ψυχές που θάρθουν θα κλάψουν, θα γελάσουν και θα μαραθούν και θα ανθίσουν κι αυτές. Εκεί στον ίδιο τόπο, το γενέθλιο. Να μην αφήσουμε τις νιες ψυχές να ξεχάσουν, για νάχουμε ζωή και αύριο. Να κρατάμε σφιχτά το νήμα της μνήμης και να ταξιδεύουμε στα πέρατα του χρόνου. Να μη «χαθούμε».
Στο γενέθλιο τόπο να επιστρέφουμε, όπου, καθώς περνάνε τα χρόνια, πληθαίνουν οι απουσίες και αραιώνουν οι παρουσίες. Γι αυτό όσοι κι αν μείνουμε, όσο λιγοστοί και να ‘μαστε πάντα να επιστρέφουμε, γιατί το απουσιολόγιο του χρόνου γράφει και δεν ξεγράφει. Να μην ξεχνούμε να επιστρέφουμε στον τόπο το μικρό που μας γέννησε. Εκεί που αποθέσαμε την πιο ζωντανή μας μνήμη, που κρατήσαμε στα χέρια μας το πιο ζεστό χαμόγελο, τον πιο καθάριο λόγο, το πιο καυτό μας δάκρυ.
Να επιστρέφουμε στο γενέθλιο τόπο, να ακουμπούμε στα χώματα που κάποτε περπατήσαμε ξυπόλητοι και να παίρνουμε δύναμη. Να ανταμώνουμε με γνώριμα πρόσωπα που τα κοιτάς και έχεις πλήρη την αίσθηση των αλλαγών που πάνω τους σμιλεύει ο χρόνος. Με φίλους γκαρδιακούς να ανταλλάσσουμε αγκαλιές γεμάτες, να αλληλοσυστήνουμε τα παιδιά μας και να αναφωνούμε με έκπληξη «πότε μεγάλωσαν!». Και τα παιδιά μας να μη νιώθουν τη δική μας έκπληξη. Έχουν όλο τον χρόνο μπροστά τους για να εκπλαγούν από άλλες απουσίες και άλλες παρουσίες. Ναι, από απουσίες που πονoύν και σφάζουν και από παρουσίες που δίνουν ελπίδα και κουράγιο.
Να ανταμώνουμε, στο γενέθλιο τόπο. Που μόνον εκεί μπορείς να νιώσεις ως το μεδούλι το βαρύ φόρτο της ανεπανάληπτης συνέχειας του χρόνου. Που μόνον εκεί μπορείς να ξέρεις από πρώτο χέρι πως ψυχές και σώματα στο χρόνο γυρνάνε, αλλάζουν ονόματα και πάλι απ’ την αρχή. Εκεί που ο καθένας μας έχει πολλά να θυμηθεί, πολλά να πει, πολλά να τραγουδήσει και να κλάψει. Μόνον εκεί, πουθενά αλλού.
Να επιστρέφουμε έστω και μια φορά το χρόνο, στις γιορτάδες, στο πανηγύρι, στο αντάμωμα. Κι όλοι μαζί να ψάλλουμε και να ευχηθούμε, να τραγουδήσουμε και να τσουγκρίσουμε, να μνημονεύσουμε και να στοχαστούμε. Και να ξέρουμε πως, εκτός απ’ τις ζωντανές αγκαλιές και τα χαμόγελα, σκιες αόρατες γύρω μας, αγαπημένες, μας κοιτούν και μας χαμογελούν και χαίρονται μαζί μας.
Γενέθλιος τόπος. Τόπος αλλού δεν υπάρχει. Κάθε που μπορούμε να επιστρέφουμε. Για να μην καίγονται οι ψυχές μας από νοσταλγία…

 

Advertisements

Single Post Navigation

9 thoughts on “«Γενέθλιος τόπος» (Να επιστρέφουμε)…

  1. ΑΓΓΕΛΙΚΗ on said:

    ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΤΟΠΟΣ

    Πατρίδα των απόντων.

    Οι φράχτες
    κι οι φωλιές των βράχων
    κρατούν ακόμα βογγητά.

    Ο χρόνος μετριέται
    με Ψυχοσάββατα.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΡΑΒΟΣ

    Θανάσης Γκαϊφύλλιας – Βαθιές οι ρίζες

    Σ αυτόν τον ήλιο πίστεψα
    Σ αυτά τα βράχια ξεκουράστηκα
    Κι έτσι θαρρώ σ αγάπησα
    Σαν πρώτη πρώτη αγάπη
    Σαν κοριτσίστικα φιλιά
    Σαν αδερφό στην ξενιτιά

    Βαθιές οι ρίζες πώς να φύγεις απ’ τον τόπο σου
    «Τ αηδόνια δεν σ’ αφήνουν να κοιμηθείς στις Πλάτρες»
    Βαθιές οι ρίζες πώς να φύγεις απ’ τον τόπο σου

    Στην πλάτη μου δυο δράκοντες
    Το σπίτι μου γέμισε άρχοντες
    Κι η μέρα μου ατέλειωτη
    Χωρίς ψωμί και συντροφιά
    Με νανουρίζουν με βιολιά

    • Καλημέρα, Αγγελική!… «Ο χρόνος μετριέται με ψυχοσάββατα»…Ευχαριστώ πολύ για τον Μπαράβο (έναν ποιητή που εκτιμώ πολύ), και για το ωραίο τραγούδι του Γκαϊφύλλια που δεν είχα ξανακούσει!!!!

  2. Υπέροχο!
    Μου άρεσε πάρα πολύ. Μάλλον επειδή κι εγώ αισθάνομαι έτσι.
    Καλή εβδομάδα Γιάννη.

    • Καλημέρα, Πέτρο!… Ευχαριστώ πολύ! Ψυχής πράγματα γράφω, αυτά που ανεξίτηλα μας έχουν σφραγίσει!

  3. όμορφα λόγια, καταλαβαίνω ότι τα γράφετε από καρδιάς. καλή εβδομάδα. http://www.youtube.com/watch?v=rvwncxfJxI0

    • Καλημέρα, invisible!… Ευχαριστώ πολύ!.. Κατάθεση ψυχής είναι αυτά που γράφω, γι αυτά που ανεξίτηλα μας έχουν σφραγίσει!!!
      Ευχαριστώ πολύ και το πολύ ωραίο μουσικό κομματι «Νοσταλγία»!!!

  4. ΑΓΓΕΛΙΚΗ on said:

    Απέραντες παιδικές νύχτες, καθώς γαβγίζανε τα σκυλιά απόμακρα
    φαρδαίνοντας το άπειρο ή τα σφυρίγματα του τρένου που περνούσε (γρήγορο σαν τα χρόνια μας) –
    χρονολογίες ασήμαντες για τους άλλους, σκορπισμένα
    τα φύλλα του ημερολογίου σαν μικροί απεριποίητοι τάφοι
    σ’ ένα ιδιόκτητο κοιμητήρι.
    Γι’ αυτό και τα γαβγίσματα των σκύλων τη νύχτα έχουν
    κάτι απ’ την
    απεραντοσύνη που σε καλεί. Και τα σφυρίγματα
    των τρένων είναι η απαρηγόρητη κραυγή όσων δεν εκπληρώθηκαν
    ποτέ στον κόσμο.
    (Α ́452) ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

    Νοσταλγία, Μαρκόπουλος

    Ο Μύρτος, ο γενέθλιος τόπος, είναι προσδιοριστικός για πολλά πράγματα της ιδιοσυγκρασίας μου. Η γαλήνια ανοιχτότητα του Λιβυκού πελάγους, το φως του, άλλοτε εγκαυματικό και άλλοτε μενεξεδένιο, οι υγροί νοτιάδες, το ποτάμι, η λίμνη με τα τροπικά πουλιά, ο καταπράσινος κάμπος, απόθεσαν μια έντονη αίσθηση απόδρασης κι επιστροφής και άφησαν μια υφάλμυρη υγρασία στη συνείδησή μου.
    Ναι, ξανά και ξανά από την αρχή, όπως σωστά λέτε. Γιατί καμιά αρχή δε μοιάζει με την προηγούμενη, καθώς αλλάζουν διαρκώς οι συντεταγμένες και το ειδικό βάρος της μνήμης μας και της σκέψης μας. Τα παιδικά χρόνια έχουν ένα απίστευτο βάθος. Και ενώ τα έχουμε βιώσει φαντάζουν εκτιμήσεις αγεωγράφητες. Είναι ένας αστείρευτος ορυκτός πλούτος που όσο τον σκάβεις ανακαλύπτεις καινούργια μεταλλεύματα. Εκεί είναι κρυμμένο όλο το χρυσάφι, όλο το φως της ζωής μας.

    Ο παράδεισος των παιδικών σας χρόνων, η ποίηση και ειδικά η δική σας ποιητική καταγωγή, η εποχή τότε και το ραφείο του πατέρα, το μαύρο στον τόπο μας που γειτνιάζει μια ζωή με το φως… το Φως ψάχνεται με την Κιβωτό σας;

    Όσο ουτοπικό και εάν είναι, αυτό τον παράδεισο δεν μπορείς να τον λησμονήσεις γιατί είναι το σημαντικότερο κομμάτι από τη ζωή σου. Ζει σε κάποιες γωνιές της ψυχής μας. Είναι το αιώνιο προζύμι απ’ όπου πλάστηκε όλη μας η ύπαρξη. Όταν αφηνόμαστε στην αμεριμνησία (δηλαδή όταν βγήκαμε από το καλούπι του χρόνου), όταν μας διαπερνά η αθωότητα και η αφιλοκερδία, όταν ζούμε στον ενεστώτα (δηλαδή στην αιωνιότητα της στιγμής), χωρίς βιασύνη και χωρίς καμιά σκοπιμότητα και υστεροβουλία, ξαναγινόμαστε όλοι εκείνα τα παιδιά που υπήρξαμε. Επιστρέφουμε εκεί κι ένα σύντομο φτερούγισμα μας συνεπαίρνει.
    Έγραψα ένα ολόκληρο βιβλίο, Το αόρατο πλήθος των παιδιών που υπήρξαμε, εννοώ. Αλλά το θέμα δεν εξαντλείται. Το πιο ανέγγιχτο μυστήριο, η πιο απρόσιτη μαγεία της εποχής εκείνης παραμένει ανέκφραστη. Κάπου βαθιά, μας είναι καταχωρισμένα όλα και περιμένουν να τα ξαναζωντανέψουμε από εκείνο τον πολύτροπο ύπνο. Πρέπει να βρούμε τη συσκοτισμένη στιγμή που τα παιδιά μεγαλώνοντας γερνούν μέσα σε σκοτεινούς και κουρασμένους άντρες.
    Το ραφείο του πατέρα ήταν ένα μικρό ολόφωτο σύμπαν. Το λουξ με το αμίαντο να φωσφορίζει σαν μικρός αστεροειδής στην κάμαρα. Τη νύχτα τα απέναντι χαλάσματα της Κατοχής δεν έμοιαζαν πλέον με εφιάλτες αλλά με φαντασμαγορική σκηνογραφία που με τρόπο μαγικό ακύρωνε την ιδέα του μαύρου και της συμφοράς. Από την άλλη ο πατέρας, από ένα απλό τσόχινο ύφασμα, έραβε κάτι υπέροχα μόρτικα παντελονάκια, για λίγες δραχμές. Τα παιδιά ξετρελαίνονταν, σαν να τους είχαν προσφέρει όλης τους της ζωής τα παιχνίδια. Δεν είχαν όμως ακόμη σαντάλια. Ε, και λοιπόν; Προς το παρόν είχε αναλάβει την ύφανσή τους ο κουρνιαχτός των μονοπατιών.

    (Απόσπασμα της συνέντευξης του ποιητή- ψυχίατρου Μανόλη Πρατικάκη)

    • Ciao, Aggeliki!!!… Grazie mille!!!…

      -Ν. Βρεττάκος, «Γράμμα στὸν ἄνθρωπο τῆς πατρίδας μου»

      «…Μὴν μὲ μαρτυρήσεις!
      Καὶ προπαντὸς νὰ μὴν τοῦ πεῖς πὼς μ᾿ ἐγκατέλειψεν ἡ ἐλπίδα!
      Καθὼς κοιτᾷς τὸν Ταΰγετο, σημείωσε τὰ φαράγγια
      ποὺ πέρασα. Καὶ τὶς κορφὲς ποὺ πάτησα. Καὶ τὰ ἄστρα
      ποὺ εἶδα. Πές τους ἀπὸ μένα, πές τους ἀπὸ τὰ δακρυά μου,
      ὅτι ἐπιμένω ἀκόμη πὼς ὁ κόσμος
      εἶναι ὄμορφος!»

      -Ο πρώην διευθυντής της «Νέας Εστίας», Σταύρος Ζουμπουλάκης, έγραψε για τον κατ’ εξοχήν ποιητή του γενέθλιου τόπου (όπως και ο Χ. Μπράβος), το Μιχάλη Γκανά:
      «Εχουν πει πολλοί για τον Γκανά ότι είναι ένας ποιητής της εντοπιότητας, του γενέθλιου τόπου. Είναι έτσι, χωρίς αμφιβολία. Η ποίησή του φυτρώνει στα χώματα, τα χιόνια, τους ήχους, τις εικόνες, τις λέξεις, τα πρόσωπα της Ηπείρου. Χωρίς συμπλέγματα, με τη σιγουριά του γερού ποιητή, αφήνει όλα αυτά να θρέψουν την ποίησή του. Στον Γκανά θα βρούμε -κάτι ολότελα χαμένο σήμερα- την αγάπη για τον τόπο και τα πλάσματά του, χωρίς, δεν χρειάζεται να το προσθέσω, ιδεολογικοποιήσεις. Θα αδικούσαμε ωστόσο βάναυσα τον ποιητή αν βλέπαμε μόνο αυτό ή, έστω, κυρίως αυτό. Ο γενέθλιος τόπος για τον Γκανά ορίζει τον τόπο της απώλειας, της οριστικής μάλιστα απώλειας, που πάει να πει της αδύνατης ανάκτησης και της αδύνατης επιστροφής, κάθε είδους απώλειας και κάθε είδους αδύνατης επιστροφής, της δικής του και της δικής μας. Η αγάπη για τον γενέθλιο τόπο δεν είναι μια αγάπη ευφρόσυνη, όπως του Ελύτη αίφνης για τον ελληνικό νησιωτικό κόσμο, αλλά μια αγάπη σπαραχτική, επειδή είναι ακριβώς αγάπη για ό,τι χάθηκε για πάντα: τα παιδικά χρόνια, η μάνα, οι φίλοι. (…) Αν το μαύρο δεν κατατρώει τα πάντα στην ποίηση του Γκανά, είναι γιατί υπάρχει, από την άλλη, η αγάπη, αυτή που κάνει να συνεχίζεται η ζωή. Αν έπρεπε σώνει και καλά να ορίσω με ένα λόγο την ποίηση του Γκανά, εγώ προσωπικά δεν θα έλεγα ότι είναι ένας ποιητής του γενέθλιου τόπου, ούτε ένας ποιητής του θανάτου, αλλά πως είναι ένας ποιητής της αγάπης, όχι του έρωτα, της αγάπης».

      -Και ο Σέημους Χήνυ, ο νομπελίστας ποιητής, γράφει τιμητικά για την πατρίδα μας και συγκεκριμένα για τους Δελφούς:
      «Πρέπει να πω ότι στους Δελφούς νιώθω σαν στο σπίτι μου. Ο τόπος με βάζει στον πειρασμό να τον θεωρήσω γενέθλιο – ίσως γιατί ένας από τους πρώτους ήχους που άκουσα στη ζωή μου προερχόταν από μια παλιά νεραντλία που υπήρχε στην αυλή του σπιτιού μας. Κάθε φορά που κάποιος αντλούσε νερό, ανεβοκατεβάζοντας τη μανιβέλα, εγώ άκουγα την πανάρχαιη λέξη «ομ-φα-λός», «ομ-φα-λός».

      *

    • *Μόλις θυμήθηκα κι ένα παλιότερο κειμενό μου με τίτλο «Τα παιδικά μας χρόνια» που μπορείς να διαβάσεις εδώ: https://itzikas.wordpress.com/2009/08/17/%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B5%CE%BA%CE%B4%CE%AE%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B5/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: