Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Τα ρατσιστικά στερεότυπα για τους Ρομά καλά κρατούν…

Στη φωτογραφία με μαθητές μου Τσιγγανάκια, απ’ τις καλύτερες εμπειρίες στην εκπαιδευτική μου καριέρα.

Στη φωτογραφία με μαθητές μου Τσιγγανάκια, απ’ τις καλύτερες εμπειρίες στην εκπαιδευτική μου καριέρα.

Οι «Γύφτοι» που αρπάζουν παιδιά. Ο «Γύφτος» που γενικώς κλέβει, που έχει στο αίμα του την απατεωνιά. Αυτό είναι το στερεότυπο: κλέφτες και απατεώνες… Αυτοί, οι «καταραμένοι» της ελληνικής κοινωνίας κι ας είναι Έλληνες συμπολίτες μας… Αυτοί, βλέπετε, δεν χωράνε στο κλισέ του «περήφανου Έλληνα» με την εξ’ αίματος καταγωγή από τους ένδοξους αρχαίους προγόνους!

Στις κουβέντες μας σπανιότατα τους αποκαλούμε Ρομά. Αυτά τα «επίσημα» τα προσπερνάμε σαν αποκυήματα της πολιτικής ορθότητας ή ενός υποκριτικού καθωσπρεπισμού. Οπότε; Οπότε «Γύφτοι». Ή το πολύ «Τσιγγάνοι», σαν κάτι ενδιάμεσο ανάμεσα στο εισαγόμενο Ρομά και το αυθεντικά εγχώριο Γύφτοι. Αυτοί, οι «εκ φύσεως κατώτεροι», όπως μάθαμε να τους μετράμε. Και επιπλέον, ή πρωτίστως, «εκ φύσεως παραβατικούς»…

Είναι μια κατάρα η πίστη μας στο «εκ φύσεως» και στο δόγμα περί συλλογικής ευθύνης. Εκ φύσεως ανώτεροι και φιλόνομοι εμείς, εκ φύσεως βδελυροί οι Ρομά. Οι Τσιγγάνοι. Οι Γύφτοι ντε… Το ενδεχόμενο να έχουν μια στο τόσο δίκιο ή, έστω, δικαίωμα απολογίας, το ενδεχόμενο να φταίει το άτομο και όχι το γένος, δεν μας παραπερνάει από το μυαλό. Ακούμε έτσι ότι «οι Ρομά» το ’να, «οι Ρομά» τ’ άλλο. Ή οι μετανάστες το ‘να οι μετανάστες τ’ άλλο. Και επομένως η εύκολη γενίκευση, βασικό συστατικό του ρατσισμού…

Με τέτοια σαρωτική λογική καταλαβαίνουμε πως ο χρυσαυγίτικος ρατσισμός ήρθε για να μείνει. Άλλωστε, ήταν ήδη εδώ.

Υ.Γ:

Αν δακρύζει λοιπόν το τηλεοπτικόν πανελλήνιον κι αν φρικιά η πανευρωπαϊκή κοινή γνώμη, είναι γιατί η -τυχερή, ελπίζω- μικρή Μαρία είναι «ξανθό αγγελούδι». Δεν είναι μαυροτσούκαλο σαν τα παιδάκια των Σύρων προσφύγων που εγκαταλείφθηκαν προχθές στην Τήλο. Δεν είναι μελαψή σαν τα κορμάκια που ξεβράζονται τουμπανιασμένα στη Λαμπεντούζα. Όχι, δεν είμαστε ρατσιστές, αλίμονο! Απλώς έναν θαυμασμό για την Αρεία φυλή τον έχουμε. Κοιτάξτε και τις διαφημίσεις παιδικών ειδών και θα καταλάβετε. Από τις μωρουδιακές κρέμες ώς τα εφηβικά ρούχα, τίγκα στο ξανθό αγγελούδι η μελαχρινή Ελλάδα…

-Ξανθά παιδιά και σκούρα…

(Του Νίκου Ξυδάκη, από την Καθημερινή)

Ενα ξανθόμαλο γαλανομάτικο παιδί παίζει μαζί με σκούρα παιδιά στον γυφτομαχαλά. Τι σκάνδαλο! Απ’ όλα τα σενάρια τρόμου για αγοραπωλησίες βρεφών, για τράφικινγκ, εμπόριο νεφρών, Ολιβερ Τουίστ που πέφτουν στα νύχια Εβραίων Φέιγκιν, από όλη τη φρίκη, υπαρκτή και επινοημένη, κρατάω τη συγκεκριμένη φρίκη, ίσως όχι την αγριότερη, αλλά σίγουρα την πιο φανερή, την ευκολότερα εκδηλωνόμενη: τον βαθύτατα στερεοτυπικό ρατσισμό εναντίον του Ρομ, του αθίγγανου, του γύφτου.

Του γύφτου που κλέβει τα παιδιά τα ανυπάκουα, που ξεμακραίνουν απ’ το σπίτι τους, που δεν τρώνε όλο το φαΐ τους. Του γύφτου που κλέβει μπουγάδες, της γύφτισσας που ξεμυαλίζει και ξαφρίζει γέρους λέγοντάς τους τη μοίρα. Αυτό είναι το στερεότυπο: κλέφτες και απατεώνες, αλητόβιοι· απομεινάρια άλλων πολιτισμικών προσχώσεων, νομάδες, παλιατζήδες, γυρολόγοι, πλάνητες, φερέοικοι.

Αν προχωρήσουμε τον συλλογισμό, θα βρούμε κι άλλα χαρακτηριστικά: μουσικοί, έμποροι, εργάτες γης. Διάσημα σόγια οργανοπαικτών, σολίστ κλαρίνου και βιολιού, τραγουδιστές· αυτοί κρατούν ζωντανή εν πολλοίς την παράδοση του δημοτικού τραγουδιού, από την Ηπειρο ώς τη Ρούμελη. Αυτοί μάζευαν βερίκοκα και ελιές, προτού καταφθάσουν οι μετανάστες. Αυτοί προμηθεύουν κλωσσόπουλα-καρέκλες τα χωριά, σκινόχωμα-καταστανόχωμα-γαρδένιες το άστυ.

Αλλά είναι σκούροι. Ινδομιγείς. Φανταχτεροί. Ανένταχτοι. Συνωστίζονται θορυβώδεις στα εξωτερικά ιατρεία, στο Παίδων. Κι ένα ξανθό παιδάκι βρέθηκε σε μια οικογένεια τέτοιων σκούρων ινδομιγών. Χωρίς ακόμη να έχει εξακριβωθεί πώς βρέθηκε στα Φάρσαλα το παιδί, ποιοι είναι οι φυσικοί γονείς του, αν το παράτησαν ή το παρκάρισαν, χωρίς να γνωρίζουμε όλη την ιστορία, γιατί ίσως δεν ακούμε τι ακριβώς εξιστορούν οι ίδιοι οι άνθρωποι του μαχαλά, υιοθετούμε ασμένως το σενάριο το πιο ταιριαστό στον προϊδεασμό μας: οι γύφτοι αρπάζουν παιδιά. Πρωτοσέλιδα εγχώρια και διεθνή, amber alert, συγκίνηση και κατακραυγή, παλιές περιπτώσεις εξαφανίσεων. Εως και τον προ 22ετίας χαμένο Μπεν είδαν να κυκλοφορεί στον μαχαλά των Φαρσάλων.

Μια γεννήτρια συγκίνησης. Συγκίνηση στοχευμένη στο ξανθό παιδάκι, εξατομικευμένη και αποκομμένη από κάθε ιστορική-κοινωνική σύμφραση, προορισμένη να παράγει λυγμό, φοβική ταύτιση, εντοπισμό του επικίνδυνου Αλλου, του εισβολέα, του επήλυδος. Συγκίνηση σαν λησμονόχορτο για τη δημογραφική φθίση, την επελαύνουσα φτώχεια, τη γενικευμένη επισφάλεια. Τα παιδιά κινδυνεύουν από τους γύφτους, και μόνον. Στη Γαλλία, πήγαν πιο μακριά: τα παιδιά κινδυνεύουν επειδή είναι γύφτοι. Το είπαν σχεδόν έτσι, ωμά, στο δεκαπεντάχρονο παιδί από το Κόσοβο.

Ετσι περίπου σκέφτονται οι ξανθοί Ευρωπαίοι για τους σκούρους που ζουν επί αιώνες ανάμεσά τους, στα διάκενα της αιωνίας προόδου: με τα στερεότυπα των Σκοτεινών Χρόνων, απαράλλαχτα. Ανά διαστήματα η μεσαιωνική στερεοτυπική σκέψη γίνεται νεωτερική δράση: απωθήσεις, περιορισμοί, εκτοπίσεις, στειρώσεις, μαζικές εκκαθαρίσεις, η Λύση. Η συνεχιζόμενη πρόοδος ίσως επιτρέψει μια πιο ολοκληρωμένη λύση: έλεγχο DNA και γενετική ταυτότητα, ένα βραχιόλι μόνιμα. Eτσι δεν θα ανακατεύονται ξανθά παιδιά με σκούρα.

Advertisements

Single Post Navigation

4 thoughts on “Τα ρατσιστικά στερεότυπα για τους Ρομά καλά κρατούν…

  1. Γιάννη καλησπέρα.
    Πριν από καμιά 35αριά χρόνια, παιδάκι ήμουν, γνώρισα έναν φίλο του πατέρα μου. Είχε έρθει με τα παιδιά του οικογενειακώς στο σπίτι για να γνωρίσει την οικογένεια του φίλου του. Δεν θυμάμαι πια το όνομά του, θυμάμαι πολύ καλά πως ήταν ένας δάσκαλος που είχε κάνει σκοπό της ζωής του να μάθει γράμματα τα παιδιά των τσιγγάνων (ο όρος ‘Ρομά’ με εκνευρίζει).
    Έκτοτε ψιλοπαρακολουθούσα το έργο του και μάθαινα κάποια νέα του. Είχα δει και εκπομπή-αφιέρωμα στην (κρατική, που αλλού;) τηλεόραση γι’ αυτόν τον άνθρωπο. Οι ίδιοι οι τσιγγάνοι παρουσίαζαν το εκπαιδευτικό του έργο και το πόσο βοήθησε ολόκληρους καταυλισμούς να βγουν τα παιδιά τους (τουλάχιστον 2 γενιές) από την αμορφωσιά και την παραβατικότητα.
    Είναι από τους ανθρώπους που θα ήθελα να τους σφίξω το χέρι.
    Αλλά…

    Αυτή είναι η μια πλευρά. Υπάρχει και η άλλη που δεν είναι τόσο ειδυλλιακή.
    Δεν θα αναφερθώ στον διάχυτο ρατσισμό που υπάρχει παντού γύρω μας σε καθετί που δεν μας …ταιριάζει. Θα σου πω όμως πως οι ίδιοι οι τσιγγάνοι σε μεγάλο βαθμό έχουν επιλέξει την παραβατική συμπεριφορά. Στους καταυλισμούς διακινείται πολύ χρήμα, ναρκωτικά, κλοπιμαία και εσχάτως πληροφορηθήκαμε και παιδιά! Νεαρές 12-χρονες, 14χρονες εκπορνεύονται για ένα 10ευρω. Μπαίνουν σε κλειστά σπίτια και τα ρημάζουν. Στέλνουν τα παιδιά τους στα φανάρια για το μάλμπορο. Κλέβουν από καλώδια της ΔΕΗ και φρεάτια μέχρι και …ράγες τραίνου!!!
    Δεν δέχομαι πως o λόγος είναι η πείνα. Και άλλοι πεινούν και δεν βγαίνουν στην παρανομία. Υπάρχουν δουλειές στα χωράφια που δεν τις επιλέγουν επειδή προτιμούν “τα εύκολα”.
    (δεν χρειάζεται να επισημάνω πως υπάρχουν και εξαιρέσεις!)

    Σταματώ εδώ, πιστεύω τα γνωρίζεις σε μεγαλύτερο βαθμό από εμένα.
    Νομίζω πως στο όνομα ενός ρατσισμού (που υπάρχει, αλλά εντέχνως παραφουσκώνεται) οι κοινωνίες των τσιγγάνων δεν αγγίζονται από κανέναν. Φοβάται ή δεν θέλει το κράτος να παρέμβει, να κλείσει μέσα τους παράνομους, να τους φτιάξει σπίτια και σχολεία, να τους εντάξει στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
    Ίσως γιατί θέλει να υπάρχει στο πόπολο η αίσθηση πως υπάρχει και “πιο κάτω…”
    Καλό σου βράδυ.

    • Γεια σου, Πέτρο, ευχαριστώ!
      Γνωρίζω το θέμα των Τσιγγάνων πολύ καλά, δούλεψα 4 χρόνια σε σχολεία που είχαν πολλούς μαθητές τσιγγανάκια και συμμετείχα σε κοινωνικά-εκπαιδευτικά προγράμματα γι αυτούς αρκετές φορές.
      Εν πολλοίς συμφωνούμε, αλλά στέκομαι στη φράση του σχολίου σου: «…οι τσιγγάνοι σε μεγάλο βαθμό έχουν επιλέξει την παραβατική συμπεριφορά…».
      Το μεγάλο όμως ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι «γιατί;» την έχουν επιλέξει.
      Πάντως, από την ενασχόλησή μου με τα προβλήματα των Τσιγγάνων, αλλά κι από τα διαβάσματά μου, πείστηκα ότι οι Τσιγγάνοι δεν είναι «εκ φύσεως παραβατικοί». Αυτό είναι μέγιστο λάθος να το πιστεύει κανείς. Ο στιγματισμός, η περιφρόνηση, η υποτίμηση, η μεγάλη φτώχεια και η αδιαφορία του κράτους τους περιθωριοποιούν και αρκετούς τους οδηγούν στην παραβατικότητα.
      «…Όπως τονίζει ο επίτροπος οι Ρομά δεν έχουν μεγαλύτερη τάση να παρουσιάσουν εγκληματικές συμπεριφορές από τα μέλη οποιασδήποτε άλλης εθνικής ομάδας, τα ΜΜΕ επιμένουν λανθασμένα και με επικίνδυνο τρόπο, να καλλιεργούν τον μύθο ότι οι Ρομά είναι από τη φύση τους εγκληματίες, πρόσθεσε ο Επίτροπος…».
      Αυτό είναι ένα απόσπασμα από την ανακοίνωση που εξέδωσε ο επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, κ. Νιλς Μούιζνιεκς, μετά και τις διαστάσεις που έλαβε η υπόθεση της μικρής «Μαρίας».
      Ολόκληρη την ανακοίνωση τη βρήκα δημοσιευμένη σήμερα στο in.gr. Μπορείς να τη διαβάσεις εδώ: http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231270561
      Ο μύθος περί μεγάλης παραβατικότητας των Ρομά αποδεικνύεται κι από πλήθος επιστημονικών ερευνών που έχω διαβάσει.
      Την όποια παραβατικότητα επιδεικνύουν δεν οφείλεται σε «κλίση» τους ή στο DNA τους, αλλά στη μεγάλη φτώχεια και περιθωριοποίηση- γκετοποίηση που υφίστανται.
      Αν το κράτος ενδιαφερθεί πραγματικά γι αυτούς και οι συνθήκες διαβίωσής τους γίνουν καλύτερες είναι σίγουρο ότι θα μειωθεί εντυπωσιακά και η όποια παραβατικότητά τους.
      -Για το συνάδελφο- δάσκαλο που μου γράφεις, πρόκειται για ένα φωτισμένο, ουμανιστή, εκπαιδευτικό που αφιερώθηκε σ’ αυτό το άγιο έργο. Υπέροχος εκπαιδευτικός κι άνθρωπος!
      Νομίζω ότι πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο, για το έργο του οποίου είχα διαβάσει κι εγώ παλιότερα στις εφημερίδες.
      -Όσο για «το πόπολο και την αίσθησή του ότι υπάρχει και πιο κάτω» ταιριάζει το παρακάτω του Μπρεχτ:
      «Όταν ήρθαν να πάρουν τους τσιγγάνους δεν αντέδρασα.
      Δεν ήμουν τσιγγάνος.
      Όταν ήρθαν να πάρουν τους κομμουνιστές δεν αντέδρασα.
      Δεν ήμουν κομμουνιστής.
      Όταν ήρθαν να πάρουν τους Εβραίους δεν αντέδρασα.
      Δεν ήμουν Εβραίος.
      Όταν ήρθαν να πάρουν εμένα,
      Δεν είχε απομείνει κανείς για να αντιδράσει…»

  2. Φίλε Γιάννη, δεν μίλησα καθόλου ούτε για “κλίση” ούτε για “DNA” των Τσιγγάνων προς την παραβατικότητα. Είπα πως “σε ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ έχουν επιλέξει την παραβατική συμπεριφορά” και δεν νομίζω να διαφωνείς. Κατέγραψα απλά την πραγματικότητα που δυστυχώς έτσι είναι.

    Οι λόγοι, κατά τη γνώμη μου, είναι πρωτίστως κοινωνικοί (αποκλεισμοί, ρατσιστικές συμπεριφορές, περιθωριοποίηση) και δευτερευόντως πολιτισμικοί, οικονομικοί κλπ.
    Πρόκειται για τεράστιο, διαχρονικό και δισεπίλυτο θέμα. Δεν είμαι ειδικός, δεν έχω εντρυφήσει στα κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά της φυλής των Τσιγγάνων. Τα βάρη τα ρίχνω ΞΕΚΑΘΑΡΑ στην ελληνική Πολιτεία που δεν έχει προσπαθήσει ποτέ σοβαρά να βοηθήσει αυτούς τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τη μιζέρια και να ενταχθούν στην υπόλοιπη κοινωνία.
    Χωρίς βέβαια να τους αφαιρέσει ετσιθελικά τα χαρακτηριστικά της φυλής τους.

    Στην Ελλάδα υπάρχουν Πόντιοι, Βλάχοι, Κρήτες, Θράκες κλπ και μια χαρά έχουν ενταχθεί στην ελληνική κοινωνία, διατηρώντας τα δικά τους έθιμα και τους ιδιαίτερους μεταξύ τους δεσμούς, χωρίς να αντιμετωπίζουν ρατσιστικές συμπεριφορές.

    Πιστεύω (το γνωρίζεις πολύ καλύτερα) πως κύρια η Παιδεία είναι αυτή που σε βάθος χρόνου θα κατορθώσει να τους ξεκολλήσει από τη φτώχεια και να απαλείψει τις ρατσιστικές συμπεριφορές που αντιμετωπίζουν.
    Σε σχολειά κοινά με όλα τα υπόλοιπα παιδιά, όχι σε γκέτο.
    Γιατί αν από τις μικρές ηλικίες τα παιδιά μας διαβάζουν, παίζουν, συναναστρέφονται με τα τσιγγανόπουλα, μεγαλώνοντας όλα μαζί δεν θα βρίσκουν μεταξύ τους διαφορές παρά μόνο αυτά που τους ενώνουν.

    Καλό σου βράδυ.

    ΥΓ: Ο δάσκαλος ονομάζεται Θανάσης Νικολαΐδης. Δεν είμαι σίγουρος, πάνε πάνω από 35 χρόνια που τον είχα συναντήσει, μοιάζει όμως πολύ και ίσως είναι αυτός:
    http://pekp.gr/?p=49537

    • Ευχαριστώ, Πέτρο, για τις διευκρινίσεις… Οι επίμαχες λέξεις είναι το «έχουν επιλέξει»…. Αυτό με «μπέρδεψε» και μίλησα για «κλίση» και DNA… Καλύτερη διατύπωση νομίζω θα ήταν ότι «αναγκάζονται να επιλέξουν», γιατί πολλοί επιλέγουν την παραβατικότητα εξαιτίας των μεγάλων αναγκών διαβίωσης που δεν μπορούν να καλύψουν αλλιώς….
      Τέλος, πάντων δεν υπάρχει διαφωνία, συμφωνούμε.
      -Ναι, αυτός είναι ο αξιέπαινος δάσκαλος, θυμήθηκα κι εγώ τη μορφή του βλέποντας τη φωτογραφία.
      Ευχαριστώ!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: