Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

«Το τραγούδι του έμπορα» και «Αιώνας εμπορίου»…

capitalist

Μπ. Μπρεχτ, «Το τραγούδι του έμπορα»

«Ρύζι έχει κει κάτω κοντά στο ποτάμι
Εκεί ψηλά στο βουνό χρειάζουνται ρύζι
Αν το ρύζι το κρύψουμε στις αποθήκες
θ’ ακριβύνει το ρύζι γι’ αυτούς εκεί πάνω
Οι μαούνες του ρυζιού θα ‘χουν λιγότερο ρύζι
και το ρύζι φτηνότερο θα ‘ναι για μένα

Τι είναι στ’ αλήθεια το ρύζι
Πού να ξέρω το ρύζι τι είναι
Ποιος να το ξέρει τάχα
Δεν ξέρω το ρύζι τι είναι
Ξέρω την τιμή του μονάχα

Φτάνει χειμώνας και χρειάζουνται ρούχα
Πρέπει μπαμπάκι λοιπόν ν’ αγοράσουμε
και το μπαμπάκι να μην το πουλήσουμε
Σαν θα ‘ρθει το κρύο, θ’ ακριβύνουν τα ρούχα
Τα κλωστήρια πληρώνουν πολύ ψηλά μεροκάματα
Κι έπειτα υπάρχει πάρα πολύ μπαμπάκι

Τι είναι στ’ αλήθεια το μπαμπάκι
Πού να ξέρω το μπαμπάκι τι είναι
Ποιος να το ξέρει τάχα
Δεν ξέρω το μπαμπάκι τι είναι
Ξέρω την τιμή του μονάχα

Κι ο άνθρωπος παρατρώει φαΐ
γι’ αυτό κι ο άνθρωπος όλο ακριβαίνει
Για να φτιάξεις φαΐ, χρειάζεσαι ανθρώπους
Οι μάγειροι κάνουν φτηνότερο το φαΐ
αλλάοι φαγάδες όλο και τ’ ακριβαίνουν
Κι έπειτα υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι

Τι είναι στ’ αλήθεια ο άνθρωπος
Πού να ξέρω ο άνθρωπος τι είναι
Ποιος να το ξέρει τάχα
Δεν ξέρω ο άνθρωπος τι είναι
Ξέρω την τιμή του μονάχα»
(Από το θεατρικό έργο «Η απόφαση» 1930)

(Μπ. Μπρεχτ, Ποιήματα, μτφ. Μάριου Πλωρίτη, Θεμέλιο)

 2986374831_2ce4b67954

Τάσος Λειβαδίτης, «Αιώνας Εμπορίου»

«H προσφορά κι η ζήτηση ρυθμίζουνε την κοινωνία
έλεγε ο μεγάλος αδερφός μου Mαρξ. Ένα μικρό, ανήθικο
εμπόριο
κάθε χειρονομία, κάθε λέξη, κι η πιο κρυφή σου σκέψη ακόμα,
μεγάλα λόγια στις γωνιές των δρόμων, οι ρήτορες σαν τους
λαχειοπώλες
διαφημίζοντας όνειρα για μελλοντικές κληρώσεις
τα αισθήματα στο Xρηματιστήριο, στα λογιστικά βιβλία
δούναι και λαβείν, πίστωση, χρέωση,
ισολογισμοί, εκπρόθεσμες συναλλαγματικές, μετοχές,
χρεώγραφα
κι ας κλαίει αυτή η γυναίκα στο δρόμο, τί σημασία έχει;
«ζούμε σε μια μεγάλη εποχή», οι παπαγάλοι δεν κάνουν
ποτέ απεργία
μικροί, ανάπηροι μισθοί αγορασμένοι με νεκρές
περηφάνειες
γνώση αβέβαιη, πληρωμένη μ’ όλη τη βέβαιη νειότη σου,
βρέχει νομίσματα, οι άνθρωποι τρέχουν σαν τρελλοί να τα
μαζέψουν
νομίσματα όλων των εποχών, ελληνικά, ρωμαϊκά, της Bαβυλώνας,
δολλάρια ασημένια
η βροχή είναι πυκνή, ανελέητη, πολλοί σκοτώνονται
πλανόδιοι έμποροι αγοράζουνε τα πτώματα ― θα χρειαστούν
μεθαύριο
σαν ανεξόφλητες αποδείξεις της «μεγάλης μας εποχής»,
κι αυτούς τους λίγους στίχους χρειάστηκε ένα ολόκληρο
θησαυροφυλάκιο πόνου, για να τους αποσπάσω
απ’ τη φιλάργυρη αιωνιότητα, σαν τοκογλύφοι οι μέρες μας
μάς κλέβουν τη ζωή, τί ζέστη, Θε μου, κι όμως βρέχει,
τί καιρός, μα δε θα μου τη σκάσετε εμένα, κύριοι,
είμαι ιδιοφυία στο είδος σας, πίστωση, χρέωση,
ο Pοκφέλλερ άρχισε
πουλώντας καρφίτσες. Θα χτίσω, λοιπόν, κι εγώ ένα μεγάλο
προστατευτικό σπίτι
με τις πέτρες που μου ρίξατε
σ’ όλη τη ζωή μου.»
(Τάσος Λειβαδίτης, Ποίηση 1950-1966 τ. 1ος, εκδ. Κέδρος)

Advertisements

Single Post Navigation

4 thoughts on “«Το τραγούδι του έμπορα» και «Αιώνας εμπορίου»…

  1. ΑΓΓΕΛΙΚΗ on said:

    Κάθε …εμπόΡιο για καλό(!), λέει ο Τζίμης Πανούσης.

    Επί του θέματος (και για τον εμπλουτισμό του, βεβαίως-βεβαίως) σας αφήνω τα σχετικά:

    Οι Κακοί Έμποροι

    Κύριε, άνθρωποι απλοί
    πουλούσαμε υφάσματα,
    (κι η ψυχή μας
    είταν το ύφασμα που δεν τ’ αγόρασε κανείς).
    Την τιμή δεν κανονίζαμε απ’ την ούγια
    η πηγή και τα ρούπια είταν σωστά
    τα ρετάλια δεν τα δώσαμε μισοτιμής ποτέ:
    η αμαρτία μας.
    Είχαμε μόνο ποιότητας πραμάτεια.
    Έφτανε στη ζωή μας μια στενή γωνιά
    -πιάνουν στη γη μας λίγο τόπο τα πολύτιμα-.
    Τώρα με την ίδια πήχη που μετρήσαμε
    μέτρησε μας· δε μεγαλώσαμε το εμπορικό μας·
    Κύριε, σταθήκαμε έμποροι κακοί!

    (Δ.Ι.Αντωνίου)

    Έμπορος Αλεξανδρεύς

    Επώλησ’ ακριβά κριθάριον σαπρόν.
    Αυτή η Ρώμη είναι το βασίλειον
    της καλοπληρωμής. Κ’ έφθασ’ Απρίλιον:
    φεύγω Απρίλιον. Δεν έχασα καιρόν.

    Κάπως το πέλαγος με φαίνετ’ οχληρόν·
    μεγάλα νέφη σκέπουσι τον ήλιον.
    Πλην τι; Πας βράχος δι’ εμέ κογχύλιον,
    πας πόντος όμοιος προς ομαλόν αγρόν.

    Πνεύματα δεν φοβούμ’ αέρος πλάγια.
    Γελώ με τρικυμίας και ναυάγια.
    Η Αλεξάνδρεια η ευρυάγυια

    σώον θα με δεχθή… Αί, φίλοι, προσοχή!
    Μακράν του πίθου! Τις αυθάδης ευωχεί!
    Μετά τον πλουν διψά Σάμιον η ψυχή.

    Κωνσταντίνος Π. Καβάφης (ΤΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ)

    • Αγγελική μου, με εντυπωσιάζεις για άλλη μια φορά!… Bravissima!… Το ποίημα του Καβάφη το ήξερα, αλλά του Αντωνίου όχι…. Σ’ ευχαριστώ για άλλη μια φορά πολύ!!!…
      Για το σχολιασμό μου σκέφτηκα τον «Έμπορο της Βενετίας» του Σαίξπηρ αλλά και το «Οι έμποροι των εθνών» του δικού μας Παπαδιαμάντη… Πρόκειται όμως για πεζογραφία, γι αυτό ανταποδίδω με ποιητικές «εμπορικές- τραπεζικές συναλλαγές κι άλλες αγοραπωλησίες» των Μανόλη Αναγνωστάκη και Γιάννη Βαρβέρη:
      Μανόλης Αναγνωστάκης, «Ποιητική»
      «…― Tο τί δ ε ν πρόδωσες ε σ ύ να μου πεις
      Eσύ κι οι όμοιοί σου, χρόνια και χρόνια,
      Ένα προς ένα τα υπάρχοντά σας ξεπουλώντας
      Στις διεθνείς αγορές και τα λαϊκά παζάρια
      Kαι μείνατε χωρίς μάτια για να βλέπετε, χωρίς αυτιά
      N’ ακούτε, με σφραγισμένα στόματα και δε μιλάτε.
      Για ποια ανθρώπινα ιερά μάς εγκαλείτε;»

      Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μ.Χ.
      Στην οδό Αιγύπτου -πρώτη πάροδος δεξιά!
      Τώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών
      Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.
      Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίξουνε από
      τα τόσα τροχοφόρα που περνούνε.
      Άλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε
      Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,
      Όσα επιζήσαν, εννοείται, γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε
      Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες,
      Θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες
      Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα
      οι ίδιοι στα παιδιά τους
      Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα
      Ίσως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών
      των παιδιών τους.
      Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται
      η Τράπεζα Συναλλαγών
      – εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι αυτός συναλλάσσεται-
      Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως
      -εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν-
      Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής
      Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία,
      τις ωραίες εκκλησιές
      Η Ελλάς των Ελλήνων.
      (Μανόλης Αναγνωστάκης, Ποιήματα, Νεφέλη)

      Γιάννης Βαρβέρης, «Αγοραπωλησίες βάτου»
      Το αγροτεμάχιο που επωλήθη για να ενοικιαστεί
      βιαία πνοή
      οι μετοχές των πλοίων αμετάβλητες
      στον όρμο του αχανούς
      ένα πανάκι που αγοράστηκε να περιμένει
      τον κρίσιμο ούριο
      κι όμως ετύλιξε το ιστίο του ναυαγού
      παλιό κρασί που το πλαγιάσαμε σε κάβα
      στου καπηλειού την πτώχευση
      ο μεθυσμένος πόθος μας για παλαβό καρφίτσωμα
      των σταφυλιών σε δάσος δέντρων με κλαδιά
      και περαιτέρω
      αγορασμένοι συγγενείς σαν πουλημένοι φίλοι
      χαλιά χειρός κεντήματα που αθλούνται στο ξεθώριασμα
      μαζί κι οι ανακαινίσεις τους (restaurations)
      –ανακαινίσεις είπα; Χρυσές δουλειές της καλλονής
      σε βάρος της μελέτης
      πούδρες εταίρες θέλγητρα καμώματα του δόλου
      στα καταγώγια της αισθητικής
      σε βάρος της αγάπης
      και μια γυναίκα όλο τρελή
      στον ύπνο λογικεύεται
      χαλάλι όλα τα χρήματα-
      οι άνθρωποί τους
      πεταμένα λεφτά.
      (Γιάννης Βαρβέρης, Πεταμένα λεφτά, Κέδρος)

      *Ωραιότατο και το τραγούδι της Αρλέτας!….Και η δική μου (απαραίτητη) μουσική επένδυση μ’ ένα από τα πιο αγαπημένα τραγούδια από την παλιά τηλεοπτική σειρά «Οι Έμποροι των Εθνών» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη…

  2. Eννοείται ότι «Ο έμπορος της Βενετίας» και «Οι έμποροι των Εθνών» παραήταν προφανείς συνειρμοί.
    Πάντα πλουσιοπάροχη η απάντησή σας, ωστόσο. Σας ευχαριστώ τα μάλα.
    Μόνο που με βάζετε στους πειρασμούς του …χρήματος πια.

    «Free money» Patty Smith

    Ναι, υπάρχουν ακόμη:
    «Taxman» Beatles
    «Pay the money down» Βruce Springsteen
    Όλα τα λεφτά, μωρό μου
    Τα λεφτά, Σπανουδάκης κλπ. κτλ.,

    ων ουκ έσται τέλος…

  3. Αγγελική είσαι υπέροχη!!!!!!!….
    Ευχαριστώ για τα ωραιότατα τραγούδια, ιδιαίτερα γι αυτό της αγαπημένης μου Patti Smith!!!
    Και οι συνειρμοί με οδηγούν στη σχέση «αγάπη και χρήμα», και (καθότι ιταλομαθής) σ’ ένα ιταλικό τραγούδι με τίτλο «Amore e soldi» (Αγάπη και χρήμα) και σ’ ένα παλιό, της δεκαετίας του ’80, με την (ξεχασμένη πια) Ισιδώρα ΣΙδέρη…

    Τέλος πάντων, νομίζω ότι ξεφύγαμε εντελώς από το αρχικό μας θέμα, μα δεν πειράζει!… Καλό απόγευμα… Tanti saluti di cuore e tanti baci:-)))

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: