Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Εμείς, οι αρχαίοι και η προγονοπληξία μας…

raphael-school-of-athens

«Προγονοπληξία και ψευδοκλασικισμός (δηλαδή τυπολατρεία), κυριάρχησαν μέχρι τούδε εις τας τάξεις των πνευματικών ιθυντόρων… Από την τοιαύτην προγονοπληξία και τον τοιούτον ψευδοκλασικισμόν, πρέπει να απαλλαγεί η παιδεία. Εις την λατρείαν και την καλλιέργειαν τοιούτων ιδανικών όσον περισσότερας ώρας παρέχεις, τόσον μεγαλυτέρας βλάβης γίνεσαι πρόξενος…».

Τα παραπάνω έγραφε ο διανοούμενος της κομμουνιστικής Αριστεράς, Δημήτρης Γληνός, το 1914, στο άρθρο του «Προγονοπληξία και Προγονολατρεία» που περιέχεται στο βιβλίο του «Ένας άταφος νεκρός» (Αθήνα, 1925).

Εν προκειμένω «Ο άταφος νεκρός» του Γληνού είναι η αρχαιοελληνική κληρονομιά την οποία έχουμε κάνει (εθνική) παντιέρα που την υψώνουμε υπερηφάνως εν παντί καιρώ και με κάθε ευκαιρία για να δηλώσουμε, καυσιολογώντας αμετροεπώς, την ένδοξη καταγωγή μας, επιχειρώντας έτσι να συγκαλύψουμε άρον άρον τη σύγχρονή μας πολιτισμική, ηθική, κοινωνική και πολιτική μας ένδεια παραπέμποντας στο ένδοξο παρελθόν των «προγόνων» μας, επειδή έτυχε να γεννηθούμε σε τούτο τον τόπο όπου αυτοί, 2.500 χρόνια πριν, μεγαλούργησαν.

Βάζω τη λέξη «πρόγονοι» σε εισαγωγικά, γιατί είναι αστειότητες το να μιλάμε για «εξ αίματος» καταγωγή από τους αρχαίους Έλληνες, καθώς σε τούτο τον τόπο στο διάβα των αιώνων πέρασαν φυλές και φυλές, εθνότητες κι εθνότητες, και «Κύριος οίδε» από που κρατάει η σκούφια του καθενός μας.

«Εμείς και οι αρχαίοι»… Εμείς και μια κληρονομιά που ώρες ώρες μας βαραίνει μέχρι συνθλίψεως και μας πείθει είτε πως δεν μπορούμε να πράξουμε τίποτα το καλό και το άξιο, αφού «αυτοί τα είπαν και τα έπραξαν όλα, κι όλα θαυμάσια», είτε πως δεν οφείλουμε να πράξουμε τίποτε, εφόσον έχουμε στη μοιραία κατοχή μας μια προίκα αμύθητη για να συντηρεί τη μακαριότητά μας, να μας φέρνει τουρίστες για να απολαμβάνουν τα ένδοξα μνημεία τους, να μας φέρνει μελέτες αλλογενών για τα μνημειώδη γραπτά τους, να μας φέρνει τους ξένους εσαεί χρεώστες και ταπεινούς προσκυνητές στο μεγαλείο τους, που εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες εκλαμβάνουμε σαν καταδικό μας μεγαλείο. Κι ας μένουμε ενεοί μη μπορώντας να δώσουμε απάντηση στο εύλογο ερώτημα κάποιου ξένου: «Καλά, οι αρχαίοι “πρόγονοί” σας μεγαλούργησαν, εσείς οι σύγχρονοι “απόγονοί” τους, αν όχι κάτι το μεγαλειώδες, τι το άξιο λόγου δημιουργήσατε;».

«Εμείς και οι αρχαίοι»… Διχασμένο το βλέμμα μας, διχασμένα και τα αισθήματα, κι οι σκέψεις βραχυκυκλωμένες ή και διχαστικές, όταν διατυπώνονται με  την αυταρέσκεια του δογματίζοντος θυμού. Αγαπάμε τους αρχαίους αλλά η αγάπη μας αυτή όλο και πιο σπάνια ωριμάζει μέσα στη γνώση, απλώς την κληρονομούμε και αυτήν, σαν ένα σχήμα, σαν ένα σταθερό στοιχείο του περιβάλλοντός μας, όπως η θάλασσα ή ο πάλαι ποτέ αττικός ουρανός, ή σαν ένα χρέος ανάμεσα σε τόσα άλλα.

Κι αν μετρήσει κανείς πόσοι είναι, και πόσο επικίνδυνοι, οι ωμοί έμποροι αυτής της αγάπης, καθώς και οι παραχαράκτες  και οι μυθολόγοι της, αν μετρήσει πόσε φορές η «ευγενής καταγωγή» έγινε άθλιο ιδεολόγημα στο άναρθρο στόμα και στα βίαια χέρια αυταρχικότατων, αντιδημοκρατικών καθεστώτων, αν μετρήσει πόσα ανομήματα, αστοχίες και υπερβολές αθωώνουμε με το άλλοθι των γονιδίων, αν μετρήσει πόσες εκδοχές του εθνικισμού στρέβλωσαν, καταφαύλισαν και στραγγάλισαν τον αρχαίο λόγο για να αναζητήσουμε εκεί τη νομιμοποίηση του παράφορου μεγαλοϊδεατισμού, του φαιού σωβινισμού τους (κλέβοντας μισή φράση εδώ, νοθεύοντας αγρίως μια άλλη παρακάτω ή παριστάνοντας σαν αυθεντική μιαν αποδεδειγμένα κίβδηλη, ώστε να βολευτούν τα σχηματάκια που έχει προκατασκευάσει το παραλήρημά τους), καταλήγει να σκεφτεί και να πιστέψει ότι ο πλούτος που μας κληρώθηκε δεν είναι πάντοτε και μόνο ευλογία αλλά και κατάρα, σαν ένα φως που μας τυφλώνει, σαν μια σειρήνα που μας παίρνει τα μυαλά και μας καταποντίζει, ενόσω εμείς αποκοιμιόμαστε στον ίσκιο της ψευδαίσθησής μας ότι απολαμβάνουμε την αίγλη των «προγόνων» μας.

Με ιδεολογικοποιημένη μονοτονία κι άφρονα προγονοπληξία, εξάγουμε το μεγαλείο της αρχαιότητας και στηρίζουμε στη φήμη της την ψευδαίσθηση της εθνικής μας καταξίωσης συμπεριφερόμενοι ωσάν όλοι οι λαοί της γης να μας χρωστάνε, κι όλα τα σχέδιά μας για να προσελκύσουμε τουρίστες, κι άλλους τουρίστες, θεωρούμε όμως αδιανόητο και απολίτιστο το δικαίωμα των ξένων να διαμαρτύρονται με επιστολές στις εφημερίδες της πατρίδας τους για την κατάντια των μουσείων μας και γενικότερα των αρχαιολογικών χώρων, αλλ’ εμείς έχουμε και πάλι εύκολη την απάντηση, ξεσπαθώνοντας για άλλη μια φορά εναντίον των ανθελλήνων που έχουν ψωμοτύρι τις εις βάρος μας συνωμοσίες.

Ακόμα κι αν δηλώνουμε αποκλειστικοί ιδιοκτήτες και διαχειριστές της αρχαιότητας, η στοιχειώδης εντιμότητα επιβάλλει να μη λησμονούμε ότι τη μισή- τουλάχιστον- γνώση των αρχαίων την οφείλουμε και θα την οφείλουμε για πάντα σε μη Έλληνες, το μόχθο των οποίων καρπωνόμαστε, συχνά μάλιστα χωρίς την παραμικρή ευχαριστήρια αναφορά. Αλλά και την αγάπη των αρχαίων τη χρωστάμε εν πολλοίς στους ξένους, καθώς αυτοί τους αγαπούσαν τα χρόνια που εδώ τα πλάκωνε η σκλαβιά, όταν ελάχιστοι εδώ μνημόνευαν την αρχαιότητα, τη μελετούσαν και αυτοαναγνωρίζονταν σ’ αυτήν και στο όνομα «Έλλην».

Advertisements

Single Post Navigation

2 thoughts on “Εμείς, οι αρχαίοι και η προγονοπληξία μας…

  1. Όσο σκέφτομαι ότι άνθρωποι σαν εσένα βρίσκονται σήμερα εκτός παιδαγωγικής διαδικασίας και έχουν αναλάβει την ‘κατήχηση’ των παιδιών μας οι …κασιδιάρηδες με πιάνει θλίψη.

    Δεν θέλω να προσθέσω τίποτα στο κείμενο σου.
    Αισθάνομαι πολύ μικρός.
    Καλό σου βράδυ

  2. Ευχαριστώ πολύ, Πέτρο, για τα (υπερβολικά) καλά σου λόγια!
    Πρέπει να σου πω ότι και τα δικά σου κείμενα- αναρτήσεις δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από πολλούς επαγγελματίες γραφιάδες!
    Να ‘ σαι πάντα καλά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: