Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Επανάσταση του 1821: θρύλοι και μύθοι….

       

Πίνακας του Θεόφιλου

Πίνακας του Θεόφιλου

                                                   «…ἐξ ἱστορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας

              τὸ καταλειπόμενον αὐτῆς ἀνωφελὲς γίνεται διήγημα.» (Πολύβιος, 203 π.Χ.-120 π.Χ.)

Καμία «εθνική ιστορία», κι όχι αποκλειστικά η ελληνική, δεν νοείται δίχως απαλοιφές, παραγνωρίσεις, αλλεπάλληλες διηθήσεις του ιστορικού υλικού στην κρησάρα του «ένδοξου» και του «πρέποντος»- το οποίο εξισώνεται άγαρμπα με όντως υπάρξαν-, δίχως αγιογραφήσεις, μύθους και θρύλους. Το «εθνικό αφήγημα», για να χρησιμοποιήσουμε ένα σχετικά νέο όρο, βρίσκεται πολύ πιο κοντά στη λογοτεχνία και τις μυθοπλαστικές της τεχνικές παρά στην επιστήμη, όσο κι αν αυτοπροβάλλεται σαν προϊόν μιας δίκαιης αυστηρότητας.

Τέτοιους μύθους και θρύλους, τέτοιες αποσιωπήσει εμπεριέχει φυσικά και η ανάγνωσή μας, η επίσημη και κανονική, της Επανάστασης του ’21, η οποία, όπως κάθε μεγάλος πόλεμος, προκάλεσε έναν δεύτερο πόλεμο, εσωτερικό, στο πεδίο των γραμμάτων πλέον και όχι των αρμάτων, με πολλά τα ζητούμενα, ανάμεσά τους και το πόσο εύλογο είναι ιστορικά να χαρακτηρίζεται «παλιγγενεσία» ο (ξε)Σηκωμός.

Σήμερα, ας πούμε, είναι αυτονόητο να βλέπουμε τη ζωγραφισμένη μορφή του «απρόβλεπτου» Οδυσσέα Ανδρούτσου στις σχολικές αίθουσες- αλλά για περίπου μισόν αιώνα μετά τη δολοφονία του από ελληνικά χέρια, που σκηνοθετήθηκε σαν αυτοκτονία, ως το 1872 δηλαδή, οπότε αποκαταστάθηκε η μνήμη του, ήταν αυτονόητος ο εξοβελισμός του από το πάνθεον των ηρώων.

Αυτονόητη είναι κι η ανάρτηση της εικόνας του ομοίως «απρόβλεπτου» Καραϊσκάκη, αλλά όχι αυτονόητη η οδυνηρά έντιμη ανακοίνωση στην ευαίσθητη μαθητική ακοή των συμβάντων που οδήγησαν στο θάνατό του- σε μιαν ακόμη αδελφοκτονία.

Ομοίως αυτονόητο, εδραίο αυτονόητο, υπήρξε και το «Κρυφό Σχολειό», ώσπου πήρε να κλονίζεται κι αυτό, και τώρα πια χαρακτηρίζεται μετριοπαθώς «θρύλος» ακόμη και στα σχολικά εγχειρίδια. Κι ωστόσο, την ιστορία συνέχιζαν να τη συν-γράφουν, μέχρι πριν μια δεκαετία, τα χαρτονομίσματα των διακοσίων δραχμών, με την κατά Νικόλαο Γύζη εικόνα του «Κρυφού Σχολειού», αλλά και τα «κρυφά σχολειά που διαφημίζονται (ή «ανακατασκευάζονται») σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Αυτονόητος επιπλέον είναι, τέτοιες μέρες, κι ο δανεισμός στίχων ή προτροπών του Διονύσιου Σολωμού για τις ανάγκες της εθιμικής ρητορείας. Αλλά καθόλου αυτονόητη δεν είναι η δυσάρεστη υπόμνηση ότι επί δεκαετίες απαγορευόταν σιωπηρώς ή και με απανταχούσες η διδασκαλία των στροφών του «Ύμνου εις την ελευθερίαν» που, ιστορώντας την άλωση της Τριπολιτσάς, συνθέτουν ένα φρικτό τοπίο «με ολοσκόρπιστα μυαλά,/ και με ολόσχιστα κρανία/ σωθικά λαχταριστά», τοπίο που συγκλονίζει τη σολωμική μούσα, την απομακρύνει από τα τερεότυπα του αίνου και την πείθει να αναφωνήσει, ανθρώπινη πια, οικουμενική, και όχι εθνική: «Ω! φθάνει,/ φθάνει, έως πότε οι σκοτωμοί;».

Αυτονόητη επίσης είναι η  λογοκριμένη ενσφήνωση στους πανηγυρικούς της σολωμικής φράσης: «κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα και θα νιώσεις κάθε είδους μεγαλείο»- λογοκριμένη από τους ρήτορες πανηγυριστές, γιατί παραλείπουν εκείνο το «ανθελληνικό» κατά τη γνώμη τους μετά τη λέξη «Ελλάδα» «ή ό, τι άλλο», αφού ολοκληρωμένη η σολωμική φράση μεταφρασμένη από τα ιταλικά είναι: ««κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα (ή ό, τι άλλο) και θα νιώσεις κάθε είδους μεγαλείο».

Στην αρμαθιά των αυτονοήτων και των μυθευτικών στοιχείων από τα οποία κρέμεται η λειψή γνώση μας για την Επανάσταση του ’21 πρωτεύουσα θέση κατέχει ο θρύλος της Αγίας Λαύρας, καθώς μαθαίνουμε ότι στο μοναστήρι, ανήμερα του Ευαγγελισμού, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλόγησε τα όπλα των συναγμένων πολεμάρχων και το λάβαρο της εξέγερσης. Για να συνάψει σε ζεύγος αχώριστο το έθνος (ή το γένος)με την ορθοδοξία, ο θρύλος λάθεψε, εσκεμμένα βέβαια, και ως προς την ημέρα που άρχισε η Επανάσταση και ως προς το ρόλο του Παλαιών Πατρών Γερμανού και ως προς τον τόπο που αποτέλεσε το λίκνο της εξέγερσης.

Την πρώτη επαναστατική σημαία λοιπόν, ένα κόκκινο πανί με μαύρο σταυρό στο κέντρο του, την ύψωσε ο Ανδρέας Λόντος, αρχικά στο Αίγιο, στις 23 Μάρτη, και δύο μέρες έπειτα, στις 25, στην Πάτρα, όπου κι έλαβε τον ευλογία του Γερμανού, ο οποίος σύρθηκε από τα επαναστατικά γεγονότα για να στηρίξει εν τέλει την εξέγερση.

 

 

 

Advertisements

Single Post Navigation

4 thoughts on “Επανάσταση του 1821: θρύλοι και μύθοι….

  1. Η Ελλάδα δεν αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα όπου η Ιστορία της βρίθει από θρύλους, μυθοπλασίες και ανακρίβειες. Πολλές πτυχές της Ιστορίας «λειαίνονται» για να είναι ευανάγνωστη και «εύπεπτη». Οι λαοί (ειδικά οι βασανισμένοι) αρέσκονται σε ιστορίες με νίκες, αγωνιστές και ήρωες, ενώ απορρίπτουν τα τραγικά σημεία, τις σφαγές, τις λεηλασίες, τους προδότες και τα καθάρματα.

    Οι αγωνιστές του ’21 ασφαλώς και δεν ήσαν άγιοι. Απλοί άνθρωποι ήσαν, οι περισσότεροι αγράμματοι χωριάτες που δεν είχαν καμία σχέση με τον τακτικό στρατό, ή με πολιτισμένες συμπεριφορές. Όλοι τους γεννήθηκαν στη σκλαβιά, ενώ οι διηγήσεις από τους πάππους και προπάππους τους, πάλι για σκλαβιά μιλούσαν. Μην ξεχνάμε πως αναφερόμαστε σε μια «Ελλάδα» όπου κατοικούταν από έλληνες, σλάβους, αρβανίτες… Δεν υπήρχε μία εθνότητα, κοινή ιστορία, ενιαία κουλτούρα, και φυσικά δεν υπήρχε πολιτισμός (τουλάχιστον όχι όπως τον εννοούμε σήμερα).

    Χιλιάδες άμαχοι τούρκοι πλήρωσαν με το αίμα τους την καταπίεση 4 αιώνων. Κατασφάχτηκαν δίχως έλεος, σε μια εποχή –μη το ξεχνάμε- όπου ο σφαγιασμός του εχθρού ήταν η συνήθης πρακτική από όλους. Η «άλλη πλευρά» είχε ως σύνθημα το «φωτιά και τσεκούρι στους άπιστους», ας μην περιμέναμε οι εξεγερμένοι έλληνες να πέφτουν στα πατώματα και να προσεύχονται να απαλλαγούν από τους Οθωμανούς.

    ΥΓ: Η επίσημη θέση του ΚΚΕ είναι πως “είναι ψέμα ότι ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε πρώτος τη σημαία της επανάστασης του 1821. Τη σημαία την ύψωσε στην Πάτρα ο λαϊκός ηγέτης Παναγιώτης Καρατζάς, τον οποίο δολοφόνησαν οι πρόκριτοι της Πάτρας”.
    Αν συμφωνήσουμε πως τα περί ύψωσης του λάβαρου της επανάστασης από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό είναι ψέματα, η ΑΛΗΘΕΙΑ που βρίσκεται;

  2. Καλημέρα, Πέτρο!… Συμφωνώ απόλυτα με τις επισημάνσεις που κάνεις, άλλωστε και στο κείμενό μου παραπλήσια γράφω…
    Σε ό,τι αφορά το ΚΚΕ και τον οπλαρχηγό Καρατζά, δίκιο έχει… Όταν έγινε η «επίσημη» έναρξη του Αγώνα στην Πάτρα συμμετείχαν πολλοί οπλαρχηγοί, μεταξύ αυτών κι ο Καρατζάς με τον Λόντο… Το σίγουρο ιστορικά πάντως είναι ότι δεν έγινε καμιά ύψωση του λάβαρου της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό… Να σημειώσω ακόμα ότι μερικές μέρες νωρίτερα το πρώτο ντουφεκίδι κατά των Τούρκων είχε πέσει στη Μεσσηνία, αλλά «επίσημη» έναρξη επικράτησε να θεωρείται αυτή της Πάτρας.

    *Διάβασε και δυο παλιότερες αναρτήσεις μου: «Επανάσταση 1821:Τρεις κι ένας μύθοι….»
    https://itzikas.wordpress.com/2009/03/23/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-1821-%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CF%82-%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CF%81%CF%85%CF%86/

    https://itzikas.wordpress.com/2009/03/24/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-1821-%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CF%82-%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CE%B9-2%CE%BF%E2%80%A6-%CE%BF/

  3. Ζούμε στα 2013! Κι’ όμως, ακόμα και σήμερα τα παιδιά και τα εγγόνια μας διδάσκονται μόνο τα παραμύθια που η θρησκεία,- αφού κατάφερε να καπελώσει κι’ αυτή ακόμα την Επανάσταση,- έφτιασε τη δική της «ιστορία» κατά πως την βόλευε!! Ακόμα και σήμερα, στην Ελλάδα οι κυβερνήσεις, ως ακόμα και ο Πρόεδρος της Δημοκτατίας, ορκίζονται, όχι στη ΣΗΜΑΙΑ, όχι στη Πατρίδα, αλλά στα δήθεν «ιερά» ευαγγέλια των Εβραίων!! Αυτο δεν συμβαίνει σε κάνένα άλλο κράτος του κόσμου. Μόνο στην Ελλάδα των Ρωμιών.. Ευχαριστώ!

    • Ευχαριστώ, Μιχάλη, για το σχόλιό σου!… Όπως φαίνεται κι απο το κείμενό μου συμφωνούμε απόλυτα!…Διδαχτήκαμε και διδάσκουμε ακόμα στα παιδιά μας μια παραχαραγμένη και παραποιημένη ιστορία, κι ένας από τους κύριους υπεύθυνους γι αυτό είναι και η Εκκλησία…. Ο ιστορικός Πολύβιος είχε πει: «εξ ιστορίας αναιρεθείσης της αληθείας ανωφελές γίγνεται διήγημα» και ο Διονύσιος Σολωμός: «εθνικόν είναι ό, τι το αληθές»… Φαίνεται όμως ότι εμείς ενδιαφερόμαστε για τα «διηγήματα» και τους «μύθους» κι όχι για την ιστορική αλήθεια!… Να ‘σαι καλά!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: