Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Από τη δημοκρατία του Κλεισθένη στη σύγχρονη κληρονομική δημοκρατία εν Ελλάδι, ήτοι από την άμεση δημοκρατία στην οικογενειοκρατία και το νεποτισμό…

Ηθοποιός ερμηνεύει τον Κλεισθένη στο δραματοποιημένο ντοκυμαντέρ του PBS με τίτλο «The Greeks: Crucible of Civilization» («Οι Ελληνες: Χωνευτήρι του πολιτισμού»), 2000

Ηθοποιός ερμηνεύει τον Κλεισθένη στο δραματοποιημένο ντοκυμαντέρ του PBS με τίτλο «The Greeks: Crucible of Civilization» («Οι Ελληνες: Χωνευτήρι του πολιτισμού»), 2000

Μια από τις σοβαρότερες παθογένειες του δημοκρατικού πολιτεύματος έτσι όπως εφαρμόστηκε στη χώρα μας από τη μετεμφυλιακή Ελλάδα ως της μέρες μας είναι το άγος της οικογενειοκρατίας και του νεποτισμού (=η παραχώρηση θέσεων και αξιωμάτων σε συγγενείς).

Παρότι βαυκαλιζόμαστε και επαιρόμαστε για την αίγλη των αρχαίων Ελλήνων και την πρώτη εφαρμογή του δημοκρατικού πολιτεύματος, της άμεσης δημοκρατίας, μάλιστα, σε τούτον δω τον πανάρχαιο τόπο, εμείς, οι σύγχρονοι Έλληνες, οικοδομήσαμε και εφαρμόσαμε αυτό που σήμερα ονομάζουμε «αντιπροσωπευτική δημοκρατία» με τόσες στρεβλώσεις και παθογένειες, ώστε παραμορφώσαμε εντελώς το «πρόσωπό» της, δημιουργώντας έτσι ένα κακέκτυπο «δημοκρατικού πολιτεύματος».

Ας πιάσουμε όμως το νήμα από την αρχή από την εποχή που ο Κλεισθένης πρώτος επιχείρησε και εφάρμοσε στην αρχαία Αθήνα το δημοκρατικό πολίτευμα, και το οποίο στη συνέχεια βάθυνε και πλάτυνε ο Περικλής.

220px-CleisthenesΜια φορά, λοιπόν, κι έναν καιρό, και για την ακρίβεια δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν, ένας από τους «εφευρέτες» της δημοκρατίας, ο Αθηναίος Κλεισθένης (570-507 π.X.), «πρώτον μεν συνένειμε πάντας εις δέκα φυλάς αντί των τεττάρων, αναμείξαι βουλόμενος, όπως μετάσχωσι πλείους της πολιτείας, όθεν ελέχθη και το μη φυλοκρινείν, προς τους εξετάζειν τα γένη βουλόμενος».

Ο Αριστοτέλης τα λέει αυτά, στο έργο του Αθηναίων πολιτεία. Λέει δηλαδή ότι ο μεταρρυθμιστής Κλεισθένης ανέμειξε το πλήθος και όρισε να είναι δέκα πια οι φυλές κι όχι τέσσερις. Ήθελε έτσι να δώσει τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διακυβέρνηση της πόλης όσο το δυνατόν περισσότεροι αλλά και να ανακόψει το «φυλοκρινείν», δηλαδή τη μονόδρομη σύνδεση της αξίας κάθε πολίτη με την καταγωγή του, με τη φυλή του. Αποφάσισε επιπλέον να προσαγορεύονται οι νέοι πολιτογραφούμενοι με το όνομα του δήμου και όχι του πατέρα τους, η δε εξουσία του επιστάτη των πρυτάνεων, του αρχηγού του κράτους ουσιαστικά, να μην ξεπερνάει, άκουσον άκουσον, το ένα ημερονύκτιο. Για ποιο λόγο; Μα για να μην προλάβει κανείς να ηττηθεί από τον πειρασμό της κατάχρησης, για να μη γίνει καθεστώς.

oikogeniokratia

Μιας και η ιστορία αυτή, παρότι τεκμηριωμένη και καταγραμμένη, μοιάζει, μετά από 2.500  χρόνια, με ευφάνταστο παραμύθι, ας φανταστούμε κι εμείς ότι ο Κλεισθένης δανείζεται στον Κάτω Κόσμο τη μηχανή του χρόνου από τον κατασκευαστή της, τον Χέρμπερτ Τζώρτζ Ουέλς, και ταξιδεύει ως τις μέρες μας, για να δει πώς πάνε τα πράγματα στα μέρη όπου μια φορά κι έναν καιρό, όπως είπαμε, φύτεψε ένα «δεντράκι» που το ονόμασε δημοκρατία. Αν, για να επιμείνουμε στις ακραίες υποθέσεις, αναγνωρίσει βέβαια την Αθήνα έτσι όπως την καταντήσαμε, αν φανταστεί ότι κάτω από τους τόνους τσιμέντου τρέχουν τα αγαπημένα του ποταμάκια της, κι αν εξοικειωθεί με τις εφημερίδες και την τηλεόραση, θα μάθει- και θα πάθει- πολλά.

Πρώτον, ότι το «φυλοκρινείν» ζει και βασιλεύει εν πλήρει δημοκρατία, αφού ο καθείς αξιολογείται, καταδικάζεται ή αποθεώνεται βάσει της καταγωγής του.

Δεύτερον, ότι το τέχνασμά του να προσαγορεύονται οι νεοπολίτες με το όνομα του δήμου και όχι του πατέρα τους, δεν έπιασε, αφού σχεδόν όλα τα μέλη του πρυτανείου, πρωθυπουργοί, υπουργοί, βουλευτές και λοιποί, πολιτεύονται επενδύοντας αποκλειστικά στο πατρικό τους όνομα.

Τρίτον, θα διαπιστώσει ότι οι τέσσερις φυλές που τις έκανε δέκα για να μειώσει την εξουσία τους, έχουν μειωθεί σε τρεις που στις μέρες  μας τις ονομάζουμε «οίκοι», «δυναστείες», «τζάκια», όπως θα πληροφορηθεί ότι αποκαλούνται σε αυτή την καινούρια γλώσσα που κάτι οικείο του θυμίζει αλλά δεν την πολυκαταλαβαίνει.

Στην επιστροφή του στον Κάτω Κόσμο και πάλι θα πέσει πάνω σε ελληνομαθείς Λατίνους, κι αυτοί θα του εξηγήσουν λεπτομερέστατα τι εστί «νεποτισμός», καθότι η λέξη παράγεται από το λατινικό nepos (= ανιψιός).

παπανδρέουΕίναι παλιά η παράδοση, κληρονομημένη από κοινωνίες πολύ πιο κλειστές από τη δική μας που αυτοθαυμάζεται για την «ανοιχτοσύνη» της, να γίνεται τσαγκάρης ο γιος του τσαγκάρη, ψαράς ο γιος του ψαρά, βιολιτζής ο γιος του βιολιτζή. Κανένας απ’ αυτούς τους ονομαστικούς και εργασιακούς επιγόνους όμως δε θα άντεχε στην αγορά αν δεν αποδείκνυε έγκαιρα και έμπρακτα ότι «πιάνουν τα χέρια του», ότι διαθέτει κι άλλα προσόντα εκτός από το καλό οικογενειακό όνομα. Κι εδώ ακριβώς εντοπίζεται ένας από τους κακούς κόμπους που σε μεγάλο βαθμό μετέτρεψαν τη «δημοκρατία» μας σε κληρονομική ή σε συντεχνιακή: στην αγορά της πολιτικής μπορείς και να εισέλθεις και να αναδειχθείς δίχως να χρειαστεί να αποδείξεις ότι διαθέτεις κάτι περισσότερο από τον κλήρο του ονόματος. Μπορείς να προκόψεις εις βάρος άλλων πιθανόν αξιότερων δίχως κανένα άλλο διαπιστευτήριο εκτός από εκείνο που σου προσέφερε το «βαρύ όνομα»

Έτσι, μας προέκυψαν στη σύγχρονοι Ελλάδα οι πολιτικοί «οίκοι» ή κατά το κοινώς λεγόμενο πολιτικά «τζάκια» και η καριέρα στην πολιτική πάει σερί κορδόνι από παππού σε γιο, σε εγγονό και πάει λέγοντας με το πέρασμα των χρόνων.

Τα παραδείγματα πασίγνωστα: τα «τζάκια» των Καραμανλήδων, των Παπανδρέου, των Μητσοτάκηδων, των Κεφαλογιάννηδων, των Βαρβιτσιώτηδων, των Γεννηματάδων,κλπ., για να μην πιάσω κι αναφέρω και τα περιφερειακά πολιτικά τζάκια, γιατί τότε θα είχα να απαριθμήσω   εκατοντάδες ονόματα.

Πιστεύει κανείς, στ’ αλήθεια ότι ο ανοηταίνων Γιωργάκης Παπανδρέου ή ο «πέρα βρέχει», Κωστάκης Καραμανλής, θα γίνονταν ποτέ πρωθυπουργοί αν δεν έφεραν το βαρύγδουπο πολιτικό τους όνομα!

Αλλά ας γυρίσουμε στα «παραμύθια». Μια φορά κι έναν καιρό λοιπόν, λέει ο Πλούταρχος βιογραφώντας τον Ρωμαίο Αντώνιο, εμφανίστηκαν στη Ρώμη κάμποσοι πολιτικάντες και απαιτούσαν να γίνουν βουλευτές διότι, όπως ισχυρίζονταν, το αξίωμα αυτό τους το είχε προσφέρει ο αποθανών Ιούλιος Καίσαρας. Η διαθήκη που είχαν στα χέρια τους ήταν φυσικά ελαφρώς παραχαραγμένη, η δε επίκληση της αυτοκρατορικής βουλήσεως ενός νεκρού δε μετρούσε ιδιαίτερα, «διό τούτους άπαντας επισκώπτοντες οι Ρωμαίοι Χαρρωνίτας εκάλουν, ελεγχόμενοι γαρ εις τους του νεκρού κατέφευγον υπομνηματισμούς», προσέφευγαν στο «χαροντικόν δίκαιον» σαν να λέμε.

Με τόσους «γαλαζοαίματους» απογόνους, με τόσα «ιερά» πολιτικά ονόματα και με τόσους «νεοχαρωνίτες» ασφυκτιά το πολιτικό μας σκηνικό. Κι αν ήδη μπήκαμε στη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα η οικογενειοκρατία και ο νεποτισμός καλά κρατούν στη σύγχρονη Ελλάδα με το κατ’ ευφημισμόν δημοκρατικό μας πολίτευμα.

Πηγές:

1. Φ. Κ. Βώρου, Εμείς και οι αρχαίοι, Αθήνα 1985

2. Γ. Κορδάτου, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, εκδ. 20ος αιώνας

3. Παντελής Μπουκάλας, Υποθέσεις II, εκδ. ΑΓΡΑ

Advertisements

Single Post Navigation

4 thoughts on “Από τη δημοκρατία του Κλεισθένη στη σύγχρονη κληρονομική δημοκρατία εν Ελλάδι, ήτοι από την άμεση δημοκρατία στην οικογενειοκρατία και το νεποτισμό…

  1. Γιάννη εδώ συμφωνούμε απόλυτα.
    Το θλιβερό αυτό φαινόμενο ίσως ειναι και μοναδικό σε δημοκρατικά καθεστώτα
    και αποτελεί ντροπή για τη χώρα μας .
    Βλέποντας τη φωτογραφία των Παπανδρέου θυμήθηκα τα λόγια της Μάργαρετ η οποία είχε πεί παλιότερα , ότι αν έβγαινε και ο Γιωργάκης πρωθυπουργός , θα ήταν η μοναδική ,ίσως,γυναίκα στον κόσμο η οποία θα κατάφερνε να έχει πεθερό πρωθυπουργό , άνδρα πρωθυπουργό , και γιό πρωθυπουργάρα……….Μπράβο μας.,
    Όπως βλέπεις στη Θεσσαλονίκη είμαι τακτικός αναγνωστης

    Ο Βώρος άραγε τί κάνει έχεις κανένα νέο
    Χαιρετίσματα στην παρέα.
    Πόσες κρατήσεις σου έκαναν τώρα που πληρώθηκες,

    σε χαιρετώ

    • Καλημέρα, Κυριαζή, και ευχαριστώ!!!…. Ε, είναι να μην συμφωνούμε!… Εδώ μπήκαμε στον 21ο αιώνα και στην τριτοκοσμικού τύπου Δημοκρατίας μας συνεχίζει να βασιλεύει η οικογενειοκρατία… Η διαφωνία μας ίσως είναι ότι εσύ θέλεις ν’ αλλάξουν τα κακώς κείμενα με την επιβολή απ’ τους απέξω (π.χ. Γερμανούς), ενώ εγώ νομίζω ότι εμείς, ως λαός, αν δεν βάλουμε μυαλό, κανένας «Γερμανός» δεν μπορεί να μας σώσει…
      Άντε, τι να κάνει αυτή η ψυχή, ο Βώρος!… Αυτός τώρα πρέπει να είναι πολύ γέρος, δεν τον πέτυχα πουθενά, ούτε σε εφημερίδες ή περιοδικά ή και στην τηλεόραση που έβγαινε αρκετές φορές…. Πολύ καλός καθηγητής και επιστήμονας, να ‘ναι καλά!
      Μου κράτησαν εκεί γύρω στα 150 ευρ’ω, και πού ‘σαι ακόμα… Ταμεία δε βλέπω να παίρνουμε!…
      Στην παρέα έδωσα χαιρετισμούς την προηγούμενη φορά… Καλά είμαστε, όπως τα ξέρεις….
      Να περνάς καλά!

  2. Θα μπορούσε ο καθένας να ισχυριστεί πως σε ότι δοκιμάσαμε αποτύχαμε και πως η όποια πολιτική μας επιλογή μάς πήγε τελικά κατά διαόλου. Άλλος πάλι μπορεί να ισχυριστεί πως δεν αποτύχαμε σε αυτά που δεν δοκιμάσαμε …ακριβώς γι’ αυτό!
    Το που μας οδήγησαν οι εναλλαγές ΝΔ-Πασόκ στην εξουσία είναι πασιφανές. Δεν είμαι και πολύ σίγουρος αν είχαμε επιλέξει κάτι άλλο που θα μας είχε οδηγήσει. Εννοώ αριστερές κυβερνήσεις ή κυβερνήσεις συνεργασίας. Αν κάποιος είναι απόλυτα σίγουρος παρακαλώ να μας το πει!
    Και επειδή δεν είμαι τουρίστας σε αυτή τη χώρα, κάτι μου λέει πως αν είχαμε κομμουνιστικά ή άλλα αριστερά καθεστώτα η οικογενειοκρατία δεν θα είχε εκλείψει ούτε τότε.
    Ενδεχομένως κάποιοι να διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους πως μια αριστερή κυβέρνηση θα έκανε χρηστή διοίκηση και θα υλοποιούσε στο έπακρο τις δεσμεύσεις της.
    Τα είδα τα χαΐρια μας και με τους άλλους. Και αυτοί δεσμεύονταν!
    Οι πολιτικές εφαρμόζονται από ανθρώπους. Στην αρχή όλοι εμφανίζονται ωσάν αγνές και άσπιλες παρθένες. Αργότερα είναι που το ρίχνουν στο τσατσιλίκι.
    Και επειδή έχω κουραστεί να απογοητεύομαι, να τους δίνω την ψήφο μου και την εμπιστοσύνη μου και να τις διαχειρίζονται όπως τους γουστάρει, νομίζοντας πως πρόκειται για λευκή επιταγή, αποφάσισα στο εξής πρώτα να βλέπω έργα και μετά να κρίνω.
    Την ελαχιστότατη δύναμη που διαθέτω ως πολίτης, έχω σκοπό να τη χρησιμοποιήσω προς όφελος της χώρας μου, των παιδιών μου και δικό μου.
    Αρκετά με τσαλάκωσαν.

    • Καλημέρα, Πέτρο…
      Κατ’ αρχήν κρίνουμε αυτούς που άσκησαν εξουσία όλα αυτά τα χρόνια, και,εκτός των άλλων, η οικογενειοκρατία και ο νεποτισμός θριάμβευσαν!… Η Αριστερά, μη ασκώντας εξουσία, δεν έχει δείξει ως τώρα, εκτός ίσως από μεμονωμένες περιπτώσεις, ότι πολιτεύτηκε μοιράζοντας θέσεις σε γιους, εγγονούς, κλπ….
      Αλήθεια είναι ότι και στον πρώην υπαρκτό σοσιαλισμό υπήρχε έντονα το φαινόμενο της οικογενειοκρατίας…. Για την καθ’ ημάς Αριστερά, αν γίνει κυβέρνηση, θα κριθεί και θα κριθεί πολύ αυστηρά… Κι εγώ δε βάζω το χέρι μου στη φωτιά ότι δεν θα υπάρξουν τέτοια φαινόμενα, για αυτό κομματικά μέλη και ΄γενικότερα οι πολίτες πρέπει να είναι αμίληκτοι, αν και η Αριστερά «γλιστρήσει» σε τέτοιου είδους απαράδεκτες και καταδικαστέες πολιτικές πρακτικές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: