Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Η «ΕΣΤΙΑ» επανεκδίδει τα»Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη»- Η περιπετειώδης ανεύρεση και έκδοση των «Απομνημονευμάτων του στρατηγού Μακρυγιάννη» από το Γιάννη Βλαχογιάννη- Ο Γ. Σεφέρης για το Μακρυγιάννη- Τα ερωτήματα που μένει ν’ απαντηθούν…

 

– Η ανεύρεση των χειρόγραφων του Μακρυγιάννη από το Γιάννη Βλαχογιάννη…

104 χρόνια πριν, στα 1907, απαρατήρητο πέρασε ένα δίτομο ιστορικό έργο που επιμελήθηκε και που εξέδωσε ο ρουμελιώτης Γιάννης Βλαχογιάννης, με τον όχι και τόσο προκλητικό τίτλο: «Τα απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη». Εκτός από τον Κ. Παλαμά, κανείς σχεδόν από τους τοτινούς δημοτικιστές δεν οσφράνθηκε την πραγματική σημασία του δίτομου αυτού έργου.

Μιλώντας ο Παλαμάς, στα 1911, στη «Φοιτητική Συντροφιά», είπε τα εξής χαρακτηριστικά: «Ένα είναι το έργο που πρέπει να ξεχωριστεί με τιμή και με ξάφνισμα, και να βαλθεί απάνου από τ’ άλλα. Κειμήλιο της δημοτικής γλώσσας, και χωρίς καμιά καλλιτεχνική αξίωση,  παράδειγμα μιας ασυνείδητης τέχνης φυσικής, που δεν της λείπουν η ομορφιές, που είναι όλη χαρακτήρας. Τα «απομνημονεύματα» του Στρατηγού Μακρυγιάννη. Ένας άλλος ποιητής, ο Βλαχογιάννης, τα επιμελήθηκε καθώς τους έπρεπε κι εδώ και λίγα χρόνια μας τα έφερε στο φως με λαμπρά προλεγόμενα…»

Ο Γιάννης Βλαχογιάννης άρχισε μια συστηματική έρευνα για να βρει τα αυτοβιογραφικά χειρόγραφα του Μακρυγιάννη, γιατί όπως μας ομολογεί ο ίδιος, είχε μια θρησκευτική σχεδόν πεποίθηση πως υπήρχαν τα χειρόγραφα αυτά. Να πως ο ίδιος εξιστορεί την ανακάλυψή του, στον πρόλογο της δεύτερης έκδοσης, που δυστυχώς μόλις τον άρχισε, αρρώστησε και πέθανε το καλοκαίρι του 1945.

«Επήγαινα συχνά στο γιο του, συνταγματάρχη του μηχανικού Κίτσο Μακρυγιάννη, που έμεινε πάντοτε στα Μακρυγιανναίικα, και του σύσταινα να ψάξει στα υπόγεια μήπως και βρει γραψίματα του πατέρα του. Ύστερα από πολλές συστάσεις, ο Κίτσος Μακρυγιάννης με δέχτηκε μια μέρα με κραυγές χαράς. Είχε βρει μέσα σ’ ένα μισοσαπισμένο τενεκέ του Στρατηγού τα πολύτιμα γραψίματα. Τα πήρα στο σπίτι μου, αφιέρωσα για την ανάγνωση και την αντιγραφή τους μήνες πολλούς, κι ύστερα τα έδωσα στο τυπογραφείο, όπου τυπώθηκαν μ’ έξοδα του Κίτσου Μακρυγιάννη και της αδερφής τους, κας Παπαζήση, σε δυο τόμους΄Ένα με τα έγγραφα τα ιστορικά που αναφέρονται στη ζωή και τη δράση του Μακρυγιάννη και το δεύτερο με τα ιστορικά πολυτιμότατα θυμήματα του Στρατηγού, γιατί ο Μακρυγιάννης δεν πολέμησε μονάχα κατά την επανάσταση του εικοσιένα, αλλά ανακατώθηκε και στην πολιτική, από τα χρόνια του Καποδίστρια ακόμα. Το χειρόγραφο του Μακρυγιάννη, ανθρώπου που δεν έκρυβε την αγραμματοσύνη του, ήταν γραμμένο με στρογγυλά γράμματα, δεν είχε όμως ούτε τόνους ούτε στίξη. Αφού έγινε λοιπόν ο απαραίτητος τονισμός και η στίξη, τυπώθηκε με πολλή προσοχή και σεβασμό στο πρωτότυπο. Σπανιότατα διορθώσαμε κανένα γλωσσικό λάθος που έκανε ο Μακρυγιάννης, θέλοντας να διατυπώσει καμιά ελληνικούρα δανεισμένη από τις εφημερίδες ή τις πολιτικές συζητηήσει στη Βουλή και στις συνελεύσεις».

(από το Ανδρέα Καραντώνη, Νεοελληνική λογοτεχνία- Φυσιογνωμίες Α’, εκδ. Δημ. Παπαδήμα)

 

– Ο Γιώργος Σεφέρης για το Μακρυγιάννη:

«…Θα ήθελα τώρα, προτού τελειώσω, να συνοψίσω τη γνώμη μου για την αξία του βιβλίου του Μακρυγιάννη. Ακούσατε λίγες περικοπές του. Είναι ελάχιστες και ανεπαρκείς. Αλλά θα σας δώσουν οπωσδήποτε μια μικρή βάση για να κρίνετε την ιδέα μου, που είναι η ακόλουθη: Ο Μακρυγιάννης είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος της νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας, αν όχι ο πιο μεγάλος, γιατί έχουμε τον Παπαδιαμάντη….Ο δεύτερος λόγος που πιστεύω πως ο Μακρυγιάννης είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος μας, είναι γιατί τον νομίζω σαν ένα μεγάλο διδάσκαλο της γλώσσας μας. Αν εξαιρέσω την ερειπωμένη Γυναίκα της Ζάκυθος του Σολωμού, δεν ξέρω άλλο κείμενο στα νέα μας γράμματα που να διδάσκει τόσα πολλά όσο το κείμενο του Μακρυγιάννη».

(από το Γιώργος Σεφέρης, Δοκιμές, 1ος τόμος (1936-1947), εκδ. Ίκαρος).

 

– Η επανέκδοση των «Απομνημονευμάτων» από την Εστία- Τα ερωτήματα που μένει ν’ απαντηθούν

Εκατόν τέσσερα χρόνια ύστερα από την πρώτη τους έκδοση, από τον Γιάννη Βλαχογιάννη, τα «Απομνημονεύματα» του Μακρυγιάννη κυκλοφορούν ξανά. Πώς διαβάστηκαν στο παρελθόν; Πώς θα τα διαβάσουμε σήμερα; Είναι το πολυσυζητημένο αυτό κείμενο ακόμα ζωντανό και ανοιχτό σε νέες αναγνώσεις; Και ο Μακρυγιάννης; Είναι άραγε «ο πιο σημαντικός πεζογράφος της νέας ελληνικής λογοτεχνίας», όπως υποστήριζε ο Σεφέρης; Ή μήπως όχι;

Η επανέκδοση της Εστίας ξαναφέρνει στο προσκήνιο τα ερωτήματα που ακολουθούν αυτό το μυστηριώδες κείμενο από τον καιρό της πρώτης του εμφάνισης. Τι είναι ο Μακρυγιάννης; Ο συγγραφέας ενός «κειμηλίου της δημοτικής γλώσσας, και χωρίς καμιά καλλιτεχνική αξίωση», όπως τον ήθελε ο Παλαμάς; «Ο πιο σημαντικός πεζογράφος της νέας ελληνικής λογοτεχνίας», όπως υποστήριζε αργότερα ο Σεφέρης; Το κείμενό του ανήκει στην αρμοδιότητα της ιστορικής επιστήμης ή της λογοτεχνικής κριτικής; Και ακόμα, είναι τα «Απομνημονεύματα» σήμερα για μας κείμενο τέτοιο που να μπορεί να ενεργοποιήσει νέες ενδιαφέρουσες αναγνώσεις; Ή είναι ένα πολιτισμικό «τοτέμ» του εθνικού και αισθητικού παρελθόντος, ένα παλίμψηστο που δεν έχει άλλο να μας προσφέρει, πέρα από τη συναρπαστική ιστορία των αλλεπάλληλων χρήσεων και οικειοποιήσεών του; (από ΤΑ ΝΕΑ, 19-2-2011)

Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: