Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

«Ξένοι μέσα στον εαυτό μας»!…

 

Η Τζούλια Κρίστεβα, Βουλγάρα μετανάστρια που ζει χρόνια στο Παρίσι, γλωσσολόγος και ψυχαναλύτρια με διεθνή αναγνώριση, στο βιβλίο της «Ξένοι μέσα στο εαυτό μας» αναλύοντας σε βάθος τους όρους ξενότητα- ξένος μας λέει ότι κατ’ ουσία, ιδιαίτερα στις κοινωνικές συνθήκες του σήμερα όπου αποθεώνεται ο ατομικοκεντρισμός, όπου ο καθείς ζει εν πολλοίς εσώκλειστος στον εαυτό του φοβούμενος τον «άλλο» (όχι κατ’ αποκλειστικότητα τον ξένο), είμαστε ξένοι μέσα στον ίδιο μας τον εαυτό. Όπως για παράδειγμα ο πρωταγωνιστής Μερσώ, στο βιβλίο του Καμύ, «Ο ξένος», ένας ασήμαντος γραφειοκράτης, χωρίς ιδεολογία, ένας άβουλος άνθρωπος, αντικοινωνικός, χωρίς πάθη, φιλοδοξίες και φίλους,  χωρίς όνειρα, χωρίς κανένα ουσιαστικό δεσμό με τους γύρω του, ζει μια αδιάφορη ζωή υποταγμένος στη μοίρα. Αναπτύσσει σχέσεις επιφανειακές με τους γύρω του αρνείται όμως να συμμετάσχει ενεργά στη ζωή υποταγμένος στο πεπρωμένο του. Δεν αντιδρά όπως κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι παλεύοντας, ελπίζοντας  ή πιστεύοντας σε κάτι, που θα αλλάξει τη ζωή του, γιατί υπάρχει μέσα του μια ενστικτώδης άρνηση που εκφράζεται με αδιαφορία  και απραξία σε όσα του συμβαίνουν.  Ζει σε μια κοινωνία παράξενα αυταρχική και καταπιεστική.

Μπορεί όσοι αισθανόμαστε «ξένοι μέσα στον εαυτό τους» να μην εκδηλώνουμε την ακραία συμπεριφορά του Μερσώ (δολοφόνησε έναν Άραβα), αλλά η ενστικτώδης άρνηση της αποδοχής του ξένου ενυπάρχει μέσα μας, ο ξένος μας κατοικεί, είναι η κρυμμένη πλευρά της ταυτότητάς μας.

Στην απόρριψη που προκαλεί μέσα μας ο ξένος υπάρχει ένα μερίδιο ανησυχητικής ξενότητας, με την έννοια της αποπροσωποίησης που αποκάλυψε ο Φρόυντ σ’ αυτήν, το οποίο μας επανασυνδέει με τις επιθυμίες μας και τους παιδικούς μας φόβους για τον άλλον- τον άλλον της γυναίκας, τον άλλον του θανάτου, τον άλλον της ανεξέλεγκτης ενόρμησης. Ο ξένος είναι μέσα μας. Κι όταν τον αποφεύγουμε ή τον καταπολεμούμε, παλεύουμε ενάντια στο ασυνείδητό μας. Με λεπτότητα κι αναλυτικό πνεύμα ο Φρόυντ δεν μιλάει για ξένους: μας μαθαίνει να ανακαλύψουμε τον ξένο μέσα μας. Είναι ίσως ο μόνος τρόπος να μην τον καταδιώκουμε έξω. Ο Φρόυντ συνεχίζει τον στωικό κοσμοπολιτισμό και τη θρησκευτική οικουμενική ενοποίηση («τα πάντα κι εν πάσι Χριστό»), έχοντας το σθένος να μας χαρακτηρίσει ανολοκλήρωτους, όχι με σκοπό να τους ενσωματώσουμε ή, ακόμα χειρότερα, να τους καταδιώξουμε, αλλά επειδή θέλει να τους αποδεχτούμε μ’ εκείνη την ανησυχητική ξενότητα που είναι τόσο δική τους όσο και δική μας.

Με το πέρασμα των χρόνων ο ξένος, που μέσα στις πρωτόγονες ανθρώπινες ομάδες αποτελούσε τον εχθρό και έπρεπε να συντριβεί, γίνεται μέσα στα θρησκευτικά και ηθικά συστήματα, ένας άνθρωπος διαφορετικός που φροντίζει να προσκολληθεί, να γίνει αποδεκτός ή και ίσως να αφομοιωθεί. Ο στωικισμός, ο ιουδαϊσμός, ο χριστιανισμός κι αργότερα ο ανθρωπισμός του Διαφωτισμού μας παρέχουν ποικίλες μορφές αυτής της αποδοχής, οι οποίες παρά τα όρια και τις ελλείψεις τους, παραμένουν ένα ισχυρό ανάχωμα ενάντια στην ξενοφοβία.

Αλλά πόσο ισχυρό είναι αυτό το ανάχωμα στις μέρες μας, όταν μετά και την εκλογική επιτυχία των ακροδεξιών στη Σουηδία, στην Αυστρία πρόσφατα που ξεπετάχτηκαν στο 27%,  και μετά τις εκλογικές επιτυχίες τους και σ’ άλλες χώρες της Ευρώπης, φαίνεται πως το «αυγό του φιδιού» δεν επωάζεται πια, έσπασε και βγήκε από το τσόφλι του το “φίδι” και κυκλοφορεί ανάμεσά μας, ανά τας χώρας της Ευρώπης, ανά τας οδούς και  τας ρύμας πόλεων και χωρίων!!!.. Μικρό τερατάκι ακόμα, μα που γρήγορα μπορεί να θρέψει, να μεγαλώσει και να μας «κατασπαράξει»!!!!

Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: