Λόγος Παράταιρος

«Παράταιρος ο λόγος ο δυνατός/ μέσα σε μια πολιτεία που σωπαίνει» (Γ. Ρίτσος)

Ο καθείς και τα όνειρά του…Περί ονείρων δοκίμιο

thumb_1191385

   «Όνειρα, όνειρα κι άγνωστες φωνές μου…», λέει ένα λαϊκό άσμα ή  « Στη ρίζα του βασιλικού, στη ρίζα του βαρσάμου/ ακούμπησα να κοιμηθώ λίγον ύπνο να πάρω/ κι είδα ‘να είνορ’ αχαμνό εκεί όπου κοιμόμουν» ή « Στης πικροδάφνης τον ανθό εγείρα ν’ αποκοιμηθώ/ άιντε λίγο ύπνο για να πάρω κ’ είδα όνειρο μεγάλο…», όπως λένε δυο ηπειρώτικα τραγούδια.

Ποιες είναι, τι είναι κι από πού έρχονται αυτές οι «άγνωστες φωνές» στον ύπνο μας, άλλοτε για να μας ευχαριστήσουν, να μας ικανοποιήσουν και άλλοτε να μας τρομάξουν ή ακόμα περισσότερο να μας φρίξουν ξεπερνώντας τα όρια του συνειδητού μας, ταξιδεύοντάς μας πολλές φορές σε μέρη και τόπους που μόνο στα όνειρά μας μπορούμε να επισκεφτούμε ή σε καταστάσεις που πολύ επιθυμήσαμε να εμπλακούμε ή να αποφύγουμε κι όμως, «εκεί»,  στα όνειρα είμαστε πρωταγωνιστές;

«Κάποτε, γράφει ο Ελύτης (“Ανοιχτά χαρτιά”), όταν ρώτησα ένα θείο μου, τι είδους όνειρα έβλεπε, μ’ απάντησε με ιερή αγανάκτηση: Όνειρα; τρελός είμαι παιδάκι μου να βλέπω όνειρα;», και συνεχίζει ο Ελύτης, «Καταλαβαίνετε, δηλαδή: το ένα τρίτο της ζωής μας είναι αμελητέο και καταδικαστέο, ίσως και ανήθικο».

 

Όλοι μας όμως μέσα στον απέραντο ωκεανό των ονείρων μας κλυδωνιζόμαστε και βυθιζόμαστε στα φώτα ή τα σκοτάδια τους, πρωταγωνιστές σε ένα θέατρο του παραλόγου μ’ όλα του τα σκηνικά, το σενάριο και τα σασπένς του.

 

thumb_1046322

Άλλος ονειρεύεται το μύχιο πόθο του, τον ανεκπλήρωτο έρωτά του- «Και μες στον ύπνον η ηδονή προσήλθε/ μέσα στον ύπνο βλέπει κ’ έχει τη μορφή, τη σάρκα που ήθελε…», γράφει σ’ ένα ποίημά του ο Καβάφης. Άλλος πάλι ονειρεύεται τον καημό του και τον πόνο του, ο άρρωστος την υγειά του κι άλλοι πιο πεζά πράγματα, όπως ο άνεργος μια καλή δουλειά,  ο φιλοχρήματος τα πλούτη και ο πεινασμένος «καρβέλια ονειρεύεται, καθώς λέει κι ο λαός μας. Ο καθείς και τα όνειρά του, λοιπόν.

  Και τι είναι επιτέλους αυτά τα όνειρα που «αιώνες τώρα κάτι θέλουν να μας πουν, μα πάντα σε λίγο ξημερώνει και δεν προφταίνουμε να μάθουμε.» (Τ. Λειβαδίτης).

 

«Όλα αυτά τα πράματα (τα όνειρα), συλλογίστηκα, είναι παιδιά της εδικής μας ανησυχίας και παίρνουν στον ύπνο τη λαμπρότατη στολή του συμβόλου. Εμείς οι ίδιοι τα δημιουργούμε. Δεν ξεκινούν από μακριά να μας βρουν, δεν είναι μηνύματα που μας έρχονται από παντοδύναμες, σκοτεινές περιοχές. Είναι δικές μας, χωρίς καμιάν έξω από μας αξία, εκπομπές. Δεν είναι η ψυχή μας ο δέκτης, είναι ο πομπός. Δεν πρέπει να τρομάζουμε», γράφει στον «Αλέξη Ζορμπά» ο Καζατζάκης.

thumb_1259502

 «Στον καθένα μας υπάρχουν δυο όντα. Το πρώτο, το αληθινό, είναι αυτό των ονείρων μας, αυτό που γεννιέται στην παιδική ηλικία και συνεχίζεται σ’ όλη μας τη ζωή. Το δεύτερο, το ψεύτικο, είναι αυτό των φαινομένων, των λόγων μας, των πράξεών μας, των κινήσεών μας. Το ονειρικό ον είναι η ποίηση, το φαινομενικό είναι η λογική», αναφέρει ο Ε. Μορέν, στο «Έρωτας, ποίηση, σοφία», αποδίδοντας τη ρήση στον Φερνάντο Πεσόα.

Ο Ελύτης επίσης κάπου στα «Ανοιχτά χαρτιά», γράφει: «Ανάμεσα στη φροϋδική Επιστήμη των Ονείρων και στους λαϊκούς Ονειροκρίτες έτρεφα πάντοτε την ελπίδα να βρω έναν τρίτο δρόμο, έναν τρόπο λιγότερο επιστημονικό, και συνάμα λιγότερο αφελή, που να μου επιτρέπει να χειρίζομαι το υλικό των ονείρων, ανεξάρτητα και πάνω από την ψυχαναλυτική ή την προφητική σημασίας τους. Πολύ γρήγορα όμως κατάλαβα ότι «δεν είναι εύκολες οι θύρες»…

thumb_1252977

 «Από υλικό ονείρων είμαστε φτιαγμένοι, και τη μικρή ζωή μας ύπνος την περιζώνει», έγραψε στην «Τρικυμία» ο Σέξπιρ. Αυτή την ευρεία έκταση της άυλης ύπαρξης και κίνησής μας, τον αγρό των ονείρων, τον επισκεπτόμαστε καθημερινά. Συναντάμε εκεί τον εαυτό μας, τα πρόσωπα, τους τόπους, τις καταστάσεις. Γευόμαστε πλατιές ελευθερίες, χωρίς στενεμένους χρόνους και χώρους, ικανοποιούμε πόθους κρυφούς και φανερούς, μεγεθύνουμε τις ικανότητές μας. Όπως κι αν είναι, τα όνειρα, εκτός από τη σπουδαία σημασία τους για την ψυχή ή τα μελλούμενα, μας δίνουν την ευκαιρία να ζήσουμε το ανέφικτο, το εξωπραγματικό, σαν σε ταξίδι «σε ένα σουρεαλιστικό παραμύθι, άλλοτε εφιαλτικό και άλλοτε διασκεδαστικό».

 

                               Γ. Π. Τζ.

Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: